Бүгін, 11:28
Бүгінгі таңда еліміздің денсаулық сақтау саласындағы қордаланған мәселелерді қанша жасырғымыз келсе де, оның іріңі сыртқа шығып, әбден созылмалы дертке айналғаны жасырын емес, деп хабарлайды kznews.kz.
Ақмарал Әлназарова тізгінін ұстаған ведомстводағы берекесіздік пен жүйесіздік күн санап тереңдеп, қарапайым халықтың, соның ішінде қоғамның ең әлсіз тобы – қарттарымыздың қабырғасына батып тұр. Астана қаласындағы №7 қалалық емханадағы соңғы жағдай бұл сөзімізге бұлтартпас дәлел болса керек. Әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры (ӘМСҚ) халықтың қалтасын қағып, мәжбүрлі түрде миллиардтаған теңгені судай сапырып, қоржынды толтырып жатыр. Ал емханадағы ең қарапайым талон беру аппаратының істен шығуы – іші алтын, сырты бақыр жүйенің нағыз сиқын көрсетеді. Сағаттап кезекте тұрып, қан қысымы көтерілген, буыны сырқыраған қариялардың тиісті дәрі-дәрмегін ала алмай, ит сілесі шығып сарыла күтуі – шенеуніктердің жауапсыздығы мен селқостығының айқын көрінісі. Осы тұста, «өз баласы ауырмағанның өзгемен жұмысы жоқ» демекші, сол жылы креслода отырған шенеуніктердің өз ата-аналары осындай тар қапаста кезек күтіп, телмірсе ғана бұл мәселенің байбына барар ма еді деген ащы ой көкейге еріксіз ұялайды.
Бұл – жай ғана техникалық ақау немесе кездейсоқ кедергі емес, бұл – бүкіл елдегі цифрландыру мен реформалардың сұйық сорпа, су тату екенін көрсететін басқару дағдарысы. Отандық сарапшылардың пікірінше, ӘМСҚ құрылғаннан бері медициналық қызметтің сапасы артпақ түгілі, бюрократияның батпағына одан әрі бата түскен. Мәселен, экономист-сарапшылардың есептеуінше, жыл сайын қорға аударылатын триллиондаған теңгенің нақты қайда және қалай жұмсалып жатқаны қоғам үшін жабулы қазан жабулы күйінде қалып отыр. Мемлекеттік аудит деректеріне сүйенсек, денсаулық сақтау саласындағы тиімсіз жұмсалған және мақсатсыз пайдаланылған қаражаттың көлемі миллиардтармен өлшенеді, ал соның зардабын емхана табалдырығын тоздырған қарапайым бұқара тартуда. Дәл осы №7 емханадағы жағдай – қаржының дұрыс бөлінбеуі мен менеджменттің әлсіздігінен туындаған жүйелі шикіліктің бір парасы ғана. «Аш бала тоқ баламен ойнамайды, тоқ бала аш болам деп ойламайды» демекші, ведомство басшылығы есеп беруде цифрлармен көз бояп, «бәрі тамаша» деп байбалам салғанымен, шынайы өмірде халықтың денсаулығы қыл үстінде тұр.
Мәселенің құқықтық заңнамалық жағына үңілетін болсақ, Қазақстан Республикасының Конституциясына сәйкес, әрбір азаматтың тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемін алуға толық құқығы бар. Сонымен қатар «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Кодекстің баптарында медициналық қызметтің қолжетімділігі мен сапасы басты орында тұруы тиіс деп тайға таңба басқандай жазылған. Алайда іс жүзіне келгенде, бұл заңдардың жұмыс істеуі қағаз жүзіндегі қауқар болып, іс жүзінде азаматтардың конституциялық құқықтары аяққа тапталып жатыр. Статистикаға көз жүгіртсек, елімізде созылмалы аурулары бар және диспансерлік есепте тұрған миллиондаған азаматтардың тең жартысынан астамы жыл сайын тегін дәрі-дәрмекті уақытылы ала алмайтынын, не болмаса дәрігердің қабылдауына жазылу үшін апталап, айлап күтуге мәжбүр екенін айтып шағымданады. Бұл ретте емдеу мекемелеріндегі сервистің, тіпті қарапайым электронды кезек жүйесінің дұрыс реттелмеуі – пациенттердің құқығын өрескел бұзу болып табылады. Заңгерлер мен құқық қорғаушылар Денсаулық сақтау министрлігінің бұл салғырттығы үшін тікелей әкімшілік және моралдық жауапкершілік арқалауы тиіс екенін алға тартады. Өйткені мемлекет тарапынан бөлінген және халықтың қалтасынан жиналған қаржы осындай қарапайым техникалық қызметтердің мінсіз жұмыс істеуін қамтамасыз етуге әбден жеткілікті.
«Судың да сұрауы бар» екенін ескерсек, халықтан жиналған әрбір тиынның қайтарымы сапалы әрі қолжетімді медицина ретінде көрініс табуы шарт еді. Бірақ бүгінгі шындық бізді «екі кеме құйрығын ұстаған суға кетеді» дегеннің керіне әкеліп тіреді: министрлік бір жағынан реформа жасағысы келеді, екінші жағынан ескі жүйенің берекесіздігінен арыла алмай, аяғын шалыс басып келеді.
Салдарынан емхана қабырғасындағы аппарат істен шықса, оны жөндеуге апталап уақыт кетеді, ал сол уақыт ішінде қаншама қарияның денсаулығы сыр беріп, жүйкесі жұқарады. Қорыта айтқанда, егер мемлекеттік деңгейдегі басқару мен бақылау осылай салғырттық шекпенін жамылып қала беретін болса, онда медициналық сақтандыру жүйесіне деген халықтың сенімі мүлдем жойылып, денсаулық сақтау саласы оңалмас дертке шалдығуын жалғастыра бермек.
