Бүгін, 15:13
Ақтауда күні кеше резонанс тудырған Жұлдыз Азанованың ащы айғайы – жеке бір отбасының қара жамылуы ғана емес, бүкіл отандық медицинаның бетіне басқан таңбасындай, жүйедегі «жүйесіздіктің» жалаң көрінісі болып тарихқа енді, деп хабарлайды kznews.kz.
2026 жылдың 17 қаңтарында басталған сол бір қасіретті сапар он үш жасар ерекше баланың үш ай бойы аппендикс жарылуының зардабын тартып, ит қорлықпен көз жұмуына әкеп соқты. Оқиғаның мән-жайына үңілсек, сол күні ішінің қатты ауырғанына шағымданған баланы жедел жәрдем Маңғыстау облыстық көпбейінді балалар ауруханасына жеткізген. Алайда дәрігерлер «соқырішек» деген күдікті нақтылау орнына, санаулы сағаттардан соң диагнозды жоққа шығарып, науқасты үйіне қайтарып жіберген. Бұл ауру батпандап кіріп, мысқылдап шығады дегенді ескермеген маман немқұрайлылығының басы еді. Ананың «баламды ауруханаға жатқызбай, футбол добындай әрі-бері тепкіледі» деген сөзіндегі «футбол» термині бүгінде Қазақстанның денсаулық сақтау саласындағы бюрократияның екінші атына айналып кеткендей. Өйткені үйде баланың дене қызуы көтеріліп, жағдайы нашарласа да, бірнеше мәрте қаралған дәрігерлердің ешқайсысы тиісті диагнозды қоя алмаған.
Статистикаға көз жүгіртсек, соңғы үш жылда медициналық қызмет сапасына қатысты шағымдар 25%-ға өскен. Ал Денсаулық сақтау министрлігінің өз деректері бойынша жыл сайын мыңдаған дәрігерлік қателік тіркеледі, бірақ оның тек бір парасы ғана сотқа жетеді.
Асқынған дерттің салдарынан тек жағдай күрт нашарлағанда ғана жасалған ота ауруды асқындырып, жанды қиғанмен тең болды. Кешігудің кесірінен дәрігерлер тек аппендиксті емес, ішектің бір бөлігін де алып тастауға мәжбүр болып, баланы санитарлық авиациямен Алматыға жеткізген. Өкінішке орай, науқасты 13 сәуір күні ажал айдап әкетті. Осы оқиғаға қатысты Ақмарал Әлназарованың отставкасын талап ету – қоғамдағы әбден пісіп-жетілген ашу-ызаның жанартаудай атылуы. Өйткені халық «бас жарылса – бөрік ішінде, қол сынса – жең ішінде» деген қағидамен шенеуніктердің бір-бірін бүркемелеуінен әбден қажыған.
Мұндай қасіретті оқиғалар тізбегі тек Маңғыстаумен шектелмейді. Естеріңізде болса, осыған дейін Атыраудағы перзентханада тоңазытқышқа тірі баланы салып жіберген оқиға немесе Алматыдағы ауруханалардағы инфекция жұқтыру деректері де қоғамның төбе шашын тік тұрғызған болатын. Құқық қорғаушылар мен медициналық сарапшылардың айтуынша, Қазақстандағы Қылмыстық кодекстің 317-бабы (Медицина немесе фармацевтика қызметкерінің кәсіптік міндеттерін тиісінше орындамауы) бойынша қылмыстық іс қозғалғанмен, көбіне «қарға қарғаның көзін шұқымайды» дегеннің кері келіп, сот-медициналық сараптамалар дәрігерлердің пайдасына шешіліп жатады.
Заңгерлердің пайымдауынша, пациенттердің құқығын қорғайтын тәуелсіз сараптама институтының жоқтығы – басты кесел. Сондықтан да Жұлдыз Азанованың Президентке тікелей үндеу тастауынан басқа амалы қалмады. Сарапшылар бұл жағдайды «жүйелік дағдарыс» деп бағалайды. Себебі медицинаға бөлінетін триллиондаған қаражаттың қайда кетіп жатқаны беймәлім, ал қарапайым емханалардағы жабулы қазан жабулы күйінде қалып, сапасыз кадрлар мен немқұрайлылық адам өмірін ойыншыққа айналдыруда.
«Ауруын жасырған өледі» демекші, егер министрлік пен жергілікті әкімдіктер бұл мәселенің ақ-қарасын ажыратып, кінәлілерді заң алдында жауапқа тартпаса, халықтың билікке деген сенімі құмға сіңген судай жоғалады. Он үш жасар бүлдіршіннің өлімі – бұл тек бір баланың қазасы емес, бұл біздің мемлекеттік басқару жүйесіндегі мейірімсіздік пен жауапсыздықтың тасқа таңба басқандай көрсеткіші. Демек, Жұлдыз Азанованың талабы – тек бір ананың өші емес, бұл ауру қалса да, әдет қалмайтын ескі жүйені түбегейлі өзгертуді талап еткен бүкіл елдің үні. Сондықтан бұл іс жылы жауып қоя салатын кезекті қағазбастылыққа айналмай, әділеттің ақ туы желбіреуі тиіс.
