Бүгін, 12:17
Ұлыстың ұлы күні – Наурыз мейрамы табиғаттың ғана емес, жаһандық экономикалық тамырлардың да иісі жібіп, тіршілік нәрі жүгіретін ерекше саяси кезеңмен тұспа-тұс келіп отыр. Күн мен түн теңелген осы шақта әлемдік мұнай нарығы мен логистикалық дәліздерде де мұз еріп, үлкен геосаяси қозғалыстардың куәсі болып отырмыз, деп хабарлайды kznews.kz.
«Ескі жыл есіркеп, жаңа жыл жарылқасын» десек те, бүгінгі таңда әлемдік мұнай тасымалының күретамыры саналатын Ормуз бұғазы мен Суэц каналындағы ахуал қыл үстінде тұрған жайы бар. Себебі әлемдік мұнай экспортының 20%-дан астамы, яғни күніне 21 миллион баррельге жуық қара алтын өтетін осы 33 шақырымдық тар өткелдегі кез келген іркіліс жаһандық инфляцияның көрігін қыздырып жіберуі мүмкін.
Таяу Шығыстағы шиеленістер Brent маркалы мұнайдың бағасын барреліне 85-90 доллар маңында тұрақтатқанымен, логистикалық шығындардың үш есе артуына әкеп соқты.
Экономикалық сарапшы Олжас Құдайбергеновтің пікірінше, «қазіргі таңда Қазақстан үшін экспорттық бағыттарды әртараптандыру — таңсық дүние емес, тағдыршешті қажеттілік», өйткені біздің қара алтынымыздың 80%-дан астамы өтетін Каспий құбыр консорциумының тұрақтылығы жаһандық геосаяси ауа райына тікелей тәуелді болып отыр. Тар жерде табысқан, кең жерде келіскен одақтастардың арасындағы текетірес теңгенің де тамырын басып, ұлттық валютамыздың АҚШ долларына шаққандағы бағамының құбылмалылығына әсер етуде. Ал бұл қолда бар алтынның қадірін білуге үндейтін Ұлттық қордағы активтерді сақтау мен КASE индексінің тұрақтылығына үлкен сын. «Көлдің жиегін көргенше, өзеннің қайнарын көр» дегендей, қазақстандық экспортшылар қазір Транскаспий халықаралық көлік бағытын жандандыруға барын салып жатыр. Өйткені 2024 жылдың қорытындысы бойынша бұл бағытпен жүк тасымалы 65%-ға өсіп, Орталық Азияның алтын көпіріне айналуға бет алды.
Статистикалық мәліметтерге сүйенсек, ОПЕК келісімі аясындағы өндірісті шектеу шаралары «кесіп алсаң да, келісіп ал» дегенді ұран еткен. Десек те, АҚШ-тағы сланцты мұнай өндірісінің тәулігіне 13 миллион баррельден асуы нарықтағы тепе-теңдіктің арқан тартысқа айналғанын аңғартады.
Экономист Мағбат Спанов атап өткендей, «инфляцияның қыспағына түскен әлемдік нарық үшін Наурыз айындағы Орталық Азияның транзиттік әлеуеті – жаңа тыныс». Себебі Қытай мен Еуропа арасындағы құрлықтық сауда айналымының 15%-ы біздің өңір арқылы өтіп, керуен жолының қазіргі заманғы цифрлық үлгісіне айналып отыр.
Қысқасы, күн мен түннің теңесуі тек астрономиялық құбылыс қана емес, бұл әлемдік экономикадағы тоқыраудың мұзын жарып, жаңа қаржылық циклдің басталғанын білдіруде. Сондықтан «ырыс алды – ынтымақ» екенін ескерсек, логистикалық тығырықтардан тек ортақ мәміле мен терең стратегиялық есеп арқылы ғана аман шығуға болатыны сөзсіз.
