Бүгін, 13:23
«Халық айтса, қалып айтпайды» дейді дана халқымыз. Алайда бүгінде Алматының қақ ортасындағы Түрксіб ауданында болып жатқан жағдай «бармақ басты, көз қыстыға» көбірек ұқсап бара жатқандай. Мемлекет мұқтажы үшін жерді иеліктен шығару мәселесі туындағанда, әкімдік пен бұқара арасындағы алтын көпір — ашық диалог орнаудың орнына, керісінше, қорқытып-үркіту саясатының белең алуы көңілге кірбің ұялатады, деп хабарлайды kznews.kz.
Түрксіб ауданы әкімінің орынбасары Ермек Әміровтің наразы жұрттың жанайқайына құлақ асудың орнына, оларды әкімшілік және қылмыстық жауапкершілікпен ықтыруға тырысуы — «аузы қисық болса да, бай баласы сөйлесіннің» заманауи көрінісі іспетті. Мұндай әрекет «халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасының тамырына балта шауып, билік пен бұқараның арасын жер мен көктей алшақтатып жіберетіні анық.
Бұл жерде «ауруын жасырған өледі» деген принципті ұстансақ, мәселенің мәнісі тереңде жатыр. Статистикалық мәліметтерге сүйенсек, Қазақстанда соңғы үш жылда жер дауына қатысты сот істерінің саны 15%-ға артқан, ал оның ішінде мемлекет мұқтажы үшін жерді қайтару барысындағы өтемақы мөлшеріне наразылық білдірушілер үлесі басым. Сарапшылардың пікірінше, халықтың 70%-дан астамы жерді бағалау кезіндегі нарықтық құнның әділетсіздігіне шағымданады. Заң тұрғысынан алғанда, ҚР Жер кодексінің 84-бабында мемлекет мұқтажы үшін жер телімін иеліктен шығарудың нақты негіздері көрсетілген, бірақ сол заңның ішінде халықтың әлеуметтік жағдайы мен меншік құқығының қорғалуы бірінші кезекте тұруы тиіс. Заңгерлер «халық жиналуынан шошыну — құқықтық сауатсыздықтың белгісі» екенін, өйткені ҚР Конституциясы бойынша азаматтардың өз пікірін ашық айтуға, бейбіт жиналыстар өткізуге толық құқығы бар екенін алға тартады.
Жер — елдің ырысы, ал сол ырысты халықтың ризашылығынсыз тартып алу «екі кеменің басын ұстаған суға кетеді» дегеннің керін келтіруі мүмкін. Әкімдік өкілінің жауапкершілікпен сес көрсетуі — отқа май құйғанмен тең, себебі халық тек өз құқығын қорғау үшін атқа қонып отыр.
Тәуелсіз сарапшылардың айтуынша, Алматы секілді мегаполистерде урбанизация қарқыны артқан сайын, жер ресурстарын басқаруда ашықтық жетіспейді. Мәселен, соңғы бес жылда Алматыда мемлекеттік қажеттілік үшін алынған жерлердің бір бөлігі кейіннен коммерциялық нысандарға айналып кеткені туралы деректер де жоқ емес. Бұл — «тура биде туған жоқ» деген қағиданың аяққа тапталғанының айқын дәлелі.
Қорыта айтқанда, «кеңесіп пішкен тон келте болмас», сондықтан халықты қорқытумен емес, ортақ мәмілеге келумен іс бітіру қажет. Түрксіб ауданындағы жағдай — бүкіл еліміздегі жер саясаты мен жергілікті атқарушы биліктің халықпен жұмыс істеу қабілетінің айнасы. Егер шенеуніктер «түйені түгімен, биені жүгімен» жұтып қойғысы келетін тәбетін тыймаса және халықтың талап-тілегін «ит терісін басына қаптағандай» елеусіз қалдыра берсе, бұл әлеуметтік шиеленістің ушығуына әкеп соғады. Халық бәрін көріп, біліп отыр, сондықтан билік өкілдеріне заң мен әділдік шеңберінен шықпай, халықтың қабағына қарауды үйренетін уақыт баяғыда жеткен.
