Бүгін, 13:32
Адамзат баласы ат тізгінін цифрлық дәуірге бұрған тұста, көз көрмеген, құлақ естімеген жаңа қаржылық құбылыс — криптовалюта мен блокчейн технологиясы заманның зор талқысына айналды. Біреулер үшін бұл бақ қонатын бел болса, енді біреулер үшін тұзағы дайын сор ретінде көрініп отыр. «Ескі құдықтан су ішпе, жаңа құдық қаз» деген қағиданы ұстанған Сатоши Накамото 2009 жылы биткоиннің алғашқы блогын қалағанда, бұл технологияның әлемдік экономиканың астаң-кестеңін шығарып, дәстүрлі банк жүйесінің тамырына балта шабарын ешкім де дөп басып болжаған жоқ еді. Бүгін де блокчейн — бұл тек цифрлық тиын емес, ешқандай делдалсыз мөлдір деректер тізбегі. Алайда оның айналасындағы ит арқасы қияндағы алыпсатарлық пен бағаның құбылмалылығы көпшілікті екіұдай күйге түсіріп отыр, деп хабарлайды kznews.kz.
«Сақ жүргеннің сағы сынбас» дегенді алға тартқан Уоррен Баффет сияқты алпауыт инвесторлар криптовалютаны егеуқұйрықтың уына теңеп, оның ешқандай ішкі құндылығы жоқ, тек ауадан ақша жасау екенін айтқан еді. Бұл үлкен қаржылық пирамида деп дабыл қағуда. Оның пікірінше, биткоин — уақытша елес. Расында да, 2021 жылы биткоин бағасы 69 000 долларға дейін аспандап барып, кейін 16 000 долларға дейін төмен құлдилағанда, талайлардың бармағын тістеп, сан соғып қалғаны жасырын емес. Десе де, қорыққанға қос көрінеді демекші, бұл саланың жақтастары, атап айтқанда Ark Invest негізін қалаушы Кэти Вуд, биткоиннің құны болашақта 1 миллион доллардан асатынын алға тартып, оны «цифрлық алтын» деп бағалайды. Оның пайымдауынша, блокчейн — бұл алаяқтық емес, керісінше, жемқорлықтың жолын кесетін, ақпаратты тасқа басқандай сақтайтын болашақтың іргетасы.
Қазіргі таңда әлемде 20 мыңнан астам криптовалюта түрі бар екенін және олардың жалпы нарықтық капитализациясы кейде 2-3 триллион доллардан асып жығылатынын ескерсек, бұл бос сөз емес. Мәселен, Эль-Сальвадор мемлекеті биткоинді ресми төлем құралы ретінде қабылдап, «тәуекел түбі — жел қайық» деп үлкен қадамға барды. Бірақ бұл қадам Халықаралық валюта қорының қатаң сынына ұшырап, ел экономикасын қыл үстіне қойды деген қауіп айтылды. «Ел құлағы — елу» демекші, бүгінде Қазақстанның өзі де майнинг саласында әлемдік рейтингте алдыңғы қатардан көрініп, цифрлық теңге жобасын іске қосу арқылы бұл көштен қалыс қалмауға тырысуда.
Дегенмен, криптонарықтағы «FTX» сияқты ірі биржалардың банкротқа ұшырауы бұл саланың әлі де шикі екенін көрсетеді. Сарапшы Нұриэль Рубини бұл жүйенің 90%-ы ерте ме, кеш пе жермен-жексен болатынын ескертеді.
Қорыта айтқанда, блокчейн — бұл адамзаттың технологиялық төңкерісі болғанымен, криптовалюта екі жүзді қылыш іспетттес. Біріне байлық әкелсе, екіншісін тақырға отырғызып кетуі әбден мүмкін. Сондықтан, «жеті рет өлшеп, бір рет кесіп», бұл әлемге біліммен, сақтықпен қадам басқан абзал. Себебі нарықтың заңы — «күшті әлсізді жейтін» қатал майдан.
