Бүгін, 12:14
Мемлекеттік сатып алу саласындағы «сегіз қырлы, бір сырлы» компаниялардың хикаясы талайдан бері ел аузында жүрсе де, бұл жолғы жаңалық жаға ұстатқандай болды, деп хабарлайды kznews.kz.
Ғылым және жоғары білім министрлігінің тапсырысымен қазақ тілінің жаппай ашық онлайн курсын әзірлеуге бел буған «TEK.A.TEK kz» ЖШС-нің тарихына үңілсең, «қолынан келмейтіні жоқ» деген осы ма дерсің. Бірде Мамандандырылған ХҚКО-ның еденін жуып, келесіде жылу желілерін жамап, енді бірде Павлодардың масасымен алысқан кәсіпорынның енді келіп мемлекеттік тілді оқытуға құлшынуы – әттеген-ай дегізерлік жайт. «Көп асқанға – бір тосқан» демекші, protenge телеграм арнасының жазуынша, 17,6 миллион теңгенің тендерін ұтып алған бұл серіктестіктің 2020 жылдан бері тізілген 27 келісімшарты болған. Осыдан кейін бөрі азығы жолда екеніне күмән келтірмейсің, бірақ «сауатсыздың жазғаны – соқырдың соққаны» болмай ма деген қауіп көкіректі кернейді.
Мамандығы мүлде бөлек саладан келіп, тіл тағдырына араласу сиырға ер тоқым жапқандай көрініс емес пе? Статистикалық мәліметтерге сүйенсек, аталған компанияның бұрынғы келісімдері стрит-воркаут алаңдарын салудан бастап, «Jailau» фермерлік базарын күзетуге дейін созылып жатыр. Мұндай әмбебап мердігерлердің мемлекеттік бюджетті игерудегі белсенділігі – Қазақстанның сатып алу жүйесіндегі бармақ басты, көз қысты әрекеттердің жанама көрінісі іспетті.
Сарапшылардың пікірінше, еліміздегі «Мемлекеттік сатып алу туралы» заңның осал тұстары осындай техникалық ерекшеліктерге сай келмейтін компаниялардың жеңіске жетуіне жол ашып отыр. Заңгерлер бұл жерде тәжірибесі мен біліктілігіне емес, тек ең төменгі бағаға басымдық берудің зардабын тартып жатқанымызды алға тартады. 2026 жылдың 15 желтоқсанына дейін дайын болуы тиіс бұл курс сапалы шығады деу екіталай.
Тіл – ұлттың жаны, рухани қазынасы, сондықтан онымен ойын ойнауға болмайтыны айдан анық. Зерттеушілердің айтуынша, қазақ тілін оқыту әдістемесін жасау үшін филология мен лингвистика саласында жылдар бойы еңбектенген мамандар қажет, ал жылу жүйесін жөндеумен айналысатын ұйымнан мұндай кәсібилікті күту – ешкіден сүт сауғанмен тең. Экономикалық тұрғыдан қарасақ, 17,6 миллион теңге аз қаражат емес, бірақ бұл қаржының желге ұшуы әбден мүмкін, өйткені «арзанның сорпасы татымас» деген аталы сөз бар. Мемлекеттік аппараттағы жауапты тұлғалардың «келісіп пішкен тон келте болмас» деген қағиданы ұмытып, кез келген компанияға тіл тағдырын сеніп тапсыруы – мемлекеттік саясаттың стратегиялық деңгейдегі кемшілігін көрсетеді. Салыстырмалы түрде айтсақ, соңғы жылдары осындай онлайн платформаларға бөлінген қаржының тиімділігі туралы есептерде нақты нәтижеден гөрі, құрғақ сөз басым.
Қорыта айтқанда, «көре-көре көсем боларсың» десек те, мұндай эксперименттер ұлттық мүддеге нұқсан келтіретіні даусыз. Жылу желісінен тіл әлеміне бір-ақ секірген компанияның «бағы жанды ма, әлде бюджеттің бағы тайды ма?» деген сұрақ ашық қалып отыр. Заңнамаға сәйкес, мердігер өз міндетін орындамаса, жосықсыз қатысушылар тізіміне енуі мүмкін, бірақ бұл тілдің жоғалған уақыты мен кеткен шығынын өтеп бермейді. «Тура биде туған жоқ» дейтін заман орнамайынша, мұндай әмбебап шеберлердің мемлекет қазынасына қол салуы тоқтамайтыны өкінішті-ақ. Тілдің болашағы – елдің болашағы екенін ескерсек, бұл мәселенің соңы баяғы жартас – сол жартас болып қалмауы тиіс.
