Бүгін, 12:25
Таяу Шығыстағы қан сасыған қақтығыстар мен геосаяси текетірестер бүгінде жай ғана алыстағы дүрбелең емес, жаһандық экономиканың тамырын басқан қыл арқанға айналды. «Жау жағадан алғанда, бөрі етектен» демекші, әлемдік державалар шахмат тақтасында өз айласын асырып, стратегиялық жүрістер жасап жатқанда, Қазақстан секілді шикізатқа иек артқан мемлекеттер үшін екі оттың ортасында қалу қаупі белең алуда, деп хабарлайды kznews.kz.
Біздің экономикамыздың инвестициялық тартымдылығы дәл осы геосаяси шахматтың кезекті жүрісіне тікелей тәуелді болып отыр. Таяу Шығыстағы отты нүктелер мен Қызыл теңіздегі кемелерге жасалған шабуылдар Суэц арнасы арқылы өтетін әлемдік сауданың 12-15%-ын тығырыққа тіреп, логистикалық шығындарды еселеп арттырды. Статистикалық мәліметтерге сүйенсек, Ормуз бұғазындағы тұрақсыздық салдарынан мұнай бағасының әрбір 10%-ға қымбаттауына түрткі болып отыр.
Қазақстандық сарапшылардың пікірінше, мұндай геосаяси дүмпулер кезінде инвесторлар аузы күйген үрлеп ішер деген принциппен, дамушы нарықтардан қаржысын қайтарып алып, алтын мен доллар секілді тыныш айлақтарға тығылуды жөн көреді.
Бұл жағдай біздің ел үшін тек мұнайдан түсетін майлы шелпек емес, сонымен қатар ұлттық қауіпсіздік пен экономикалық егемендіктің де сынға түсуі. Қазақстан Республикасының «Инвестициялар туралы» заңы мен Конституциямызда көрсетілген кепілдіктер инвесторларға құқықтық қорған болғанымен, көршің тыныш болса, көңілің тоқ деген қағиданың бұзылуы кез келген заңнан қуаттырақ әсер етуде. Елімізге құйылған тікелей шетелдік инвестициялардың басым бөлігі Батыс елдеріне тиесілі екенін ескерсек, Таяу Шығыс пен Ресей төңірегіндегі санкциялық соғыстар біздің инвестициялық климатымызды сұр жыландай сумаңдап улап жатқаны жасырын емес.
Тар жол, тайғақ кешуде тұрған логистикамыз — Транскаспий халықаралық көлік бағыты бүгінде әлемдік ойыншылар үшін өткелсіз жерден өткізетін жалғыз балама болып көрінгенімен, оның инфрақұрылымы әлі де ақсақ қой түстен кейін маңырайдының кейпін киюде. Статистика көрсеткендей, егер біз бұл транзиттік әлеуетті дер кезінде игермесек, жыл сайынғы миллиардтаған доллар пайда аузымыздан жырылып, көршілердің қанжығасында кетуі әбден мүмкін.
Кемедегінің жаны бір демекші, жаһандық рецессия қаупі төнгенде, қазақстандық шикізатқа деген сұраныстың төмендеуі бюджеттің бүріскен қалтасына үлкен соққы болады.
Сарапшылар дабыл қағып отырғандай, егер Таяу Шығыстағы қақтығыс Иран мен Израиль арасындағы тікелей соғысқа ұласса, мұнай бағасы $150 доллардан асып, бұл әлемдік экономиканы тығырыққа тіреп, артынан сұраныстың күрт құлдырауына алып келеді. Ондай жағдайда біздің алтын бесігіміз саналатын Ұлттық қордың қаржысы құмға сіңген судай таусылып, әлеуметтік міндеттемелерді орындау мұңға айналуы ғажап емес.
«Сақтансаң, сақтармын» дегенді ескеріп, бізге тек мұнайға табынбай, инвестициялық портфельді әртараптандыру, заң үстемдігін іс жүзінде орнату және аузымен орақ орған есептерден нақты нәтижеге көшу ауадай қажет. Геосаяси шахматта жеңілмеу үшін біз тек «пешка» емес, өз жүрісін алдын ала болжай алатын «гроссмейстер» болуымыз тиіс. Әйтпесе, «қолда бар алтынның қадірін» жоғалтып, жаһандық алпауыттардың жеміне айналуымыз да, бәрі-бәрі мүмкін.
