Қытай коммунистік партиясы КСРО-дан кейін тарихтың қоқыс жәшігіне кетеді

0
1103

Жақында Қытай басшылығы режимді өзгертуі мүмкін. Алайда, сайып келгенде, тағдырлы таңдау Солтүстік Корея моделінің пайдасына шешілді. Бұл пікір ASPI Strategist батыс редакциясының «Қытай коммунистік партиясы өлместікке құмар» атты зерттеуінде айтылды.

Бірақ мұндай партиялардың ешқайсысы өздерінің демократиялық әріптестеріне қарағанда ғасырлар бойы өмір сүре алмады. Көрсетілгендей, «барлық диктаторлық партиялардың тағдыры – өлу немесе соғыс жүргізу және жеңілу».

Жалғыз балама – Тайваньдағы Гоминьдан немесе Мексика Институционалды Революциялық партиясы сияқты терең демократиялық реформалар жүргізу. Саяси жүйенің шектеулі модернизациясы нәтиже бермейді: бұрынғы Кеңес Одағында 1980 жылдары ырықтандыру тез арада коммунистерді және Кеңес Одағын тарихтың қоқыс жәшігіне айналдырған төңкерістерді бастады.

ҚКП оларды ұстануға шешім қабылдады. Си Цзиньпин 2012 жылы билікке келгенге дейін бірқатар Қытай басшылары сингапурлық модельге қарады. Халықтық іс-қимыл партиясы 1959 жылдан бастап қала-мемлекетті үзіліссіз басқарып келеді.

Алайда, ҚКП-ның ең ұнатпағаны Сингапурдың заңдастырылған оппозициялық партиялары, «салыстырмалы түрде еркін сайлау және заңның үстемдігі» болды, егер олар басты назарға алынса, ҚКП-ның саяси монополиясын өлтіреді.

Сингапурлық модель Си Цзиньпин дәуірінде өзінің ерекшелігін жоғалтты, ал Солтүстік Корея тәжірибесі – тоталитарлық саяси қуғын-сүргін, жоғарғы басшыға табынушылық және Чучхе (экономикалық тәуелсіздік) – деп атап өтті басылымда, нәтижесінде Қытай Солтүстік Кореяға айналу жолына түсті.

Керімсал Жұбатқанов, Қазақ-Орыс халықаралық университетінің доценті, тарих ғылымдарының кандидаты