Жаңа Конституция жобасы мемлекет пен қоғамның қазіргі даму динамикасын айқын көрсетеді. Ал Ата заң «қатып қалған» құжат болып қалмай, елмен бірге өзгеріп отыруы тиіс. Бұл қоғамдық билік тепе-теңдігін сақтауға және адам құқықтарының тұрақты кепілдігін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді, деп хабарлайды kznews.kz.
Бұл туралы Заңнама және құқықтық ақпарат институты заңнама тиімділігін талдау бөлімінің басшысы Тимур Әуенов мәлімдеді.
Сарапшының айтуынша, талқыланып жатқан конституциялық өзгерістер жинақталған институционалдық және қоғамдық сұраныстарға берілген уақытылы жауап ретінде қарастырылуы керек.
– Неліктен өзгерістер қажет болды? Соңғы жылдары әлеуметтік қатынастар, азаматтардың мемлекеттік басқару сапасына деген күтімі, құқық қолдану тәжірибесі мен технологиялық орта айтарлықтай өзгерді. Бұл бірқатар жүйелі мәселелерді айқындады. Біріншіден, конституциялық қағидаттар тек декларация ретінде емес, заңнама мен тәжірибе үшін нақты бағдар болуы үшін құндылықтық негізді айқынырақ белгілеу қажет. Әділеттілік, заңдылық және тәртіптің базалық принциптерін бекіту құқықтық айқындықты арттырып, бүкіл қоғамдық билік жүйесі үшін бірыңғай стандарт қалыптастырады, – деді Тимур Авенов.
Оның пікірінше, екіншіден, адамға бағдарланған тәсілді күшейту маңызды. Бұл жағдайда құқықтар мен бостандықтар Конституцияның жекелеген бөлімі емес, бүкіл мәтіннің мағыналық өзегіне айналуы тиіс.
– Бұл мемлекеттің құқықтарды іске асыру және қорғау міндетін күшейтеді, сондай-ақ құқық қолдану сапасына қойылатын талаптарды арттырады. Үшіншіден, цифрлық шындықты, оның ішінде азаматтардың цифрлық ортадағы құқықтарын қорғауды конституциялық деңгейде ескеру қажеттілігі туындады. Мұндай мәселелер Конституция деңгейінде бекітілмесе, олар үзік-үзік шешіліп, сын-қатерлерге кеш жауап береді, – дейді сарапшы.
Ол конституциялық өзгерістердің маңызы өздігінен емес, құқық жүйесіне және азаматтардың өмір сапасына тигізетін нақты әсері арқылы көрінетінін атап өтті.
– Құқықтық реттеудің болжамдылығы артады, өйткені құндылықтар мен принциптер айқынырақ болады, ал құқық қолдану нақты бағдар алады. Адам құқықтарын қорғау стандарты күшейеді, жекелеген кепілдіктер бекітіліп, дамытылады. Сонымен қатар өзгерістер ең жылдам жүріп жатқан салаларда, ең алдымен цифрлық кеңістікте заңнаманы жаңғыртуға құқықтық негіз қалыптастырылады, – деді Тимур Авенов.
Сарапшының айтуынша, ең бастысы – бұл өзгерістер азаматтарға түсінікті болуы керек. Сондықтан ашық коммуникация мен жаңашылдықтардың мазмұнын кеңінен түсіндіру аса маңызды.
– Қоғамдық талқылау реформаға деген сенімді арттырады және конституциялық нормаларды формалды ұстаным деңгейінде қалдырмай, нақты практикалық шешімдерге айналдыруға көмектеседі, – деп түйіндеді ол.