Бүгін, 15:23
Бүгінгі таңда ел ішіндегі бюджет қаржысының жұмсалуы «аузымен орақ орған» шенеуніктердің уәдесі мен шынайы өмірдің арасы жер мен көктей екенін тағы да паш етті. «Ел құлағы — елу» демекші, Жезқазған мен Өскеменнен жеткен суыт хабарлар қалың бұқараның ашу-ызасын туғызып отырған жайы бар, деп хабарлайды kznews.kz.
Жезқазған аймағындағы атқамінерлердің халықтың миллиондаған теңгесіне табиғи көгал егудің орнына, көзбояушылыққа салынып, жасанды пластик төсей салғаны, тіпті қызық. Бұл — жай ғана табиғатқа қиянат емес, бұл — бармақ басты, көз қысты әрекеттің, халықтың қазынасына қол салудың заманауи көрінісі. Миллиардтарды желге ұшырған мұндай жобалар қоғамның наразылығын тудырмай қоймайды, өйткені халық бүгінде ақ пен қараны ажырата алатын деңгейге жетті. Осы орайда заңгерлер мен сыбайлас жемқорлыққа қарсы сарапшылар ҚР «Мемлекеттік сатып алу туралы» Заңының талаптары өрескел бұзылғанын алға тартады; атап айтқанда, бюджет қаражатын тиімді жұмсау (4-бап) және жариялылық принциптері аяққа тапталған.
Статистикалық деректерге сүйенсек, Қазақстанда соңғы үш жылда көгалдандыру мен абаттандыруға бөлінген қаржының шамамен 35%-ы дәл осындай тиімсіз, сапасыз жұмыстарға жұмсалып, кейіннен қайта жөндеуді талап ететін тұңғиыққа айналған.
Дәл осы уақытта шығыстағы Өскемен қаласында да тон пішіп, халықтың 15 миллиард теңгесін құрайтын жол жөндеу жұмыстарын күтпеген жерден құпиялап тастауы — жығылғанға жұдырық болды. Шаһар басшысының бұл шешімі жабулы қазан жабулы күйінде қалсын деген сыңай танытып, халықтың ақпаратқа қолжетімділік құқығын шектеп отыр. Қазақстан Республикасының Конституциясына және «Ақпаратқа қол жеткізу туралы» Заңына сәйкес, мемлекеттік бюджет есебінен жүргізілетін, әсіресе халықтың әлеуметтік-тұрмыстық жағдайына тікелей әсер ететін жобалар ешқандай жағдайда коммерциялық немесе мемлекеттік құпияға жатпауы тиіс.
Сарапшылардың пайымдауынша, 15 миллиард теңге — бұл бірнеше шағын ауданның инфрақұрылымын толық жаңартуға немесе ондаған заманауи мектеп салуға жететін қомақты қаржы. Алайда, мұндай ірі соманың көлеңкелі экономиканың құрбанына айналу қаупі жоғары. Себебі ашықтық жоқ жерде ұрының арты қуыс болары хақ. Еліміздегі тәуелсіз экономистердің зерттеуінше, жол құрылысы саласындағы жабық тендерлердің 40%-дан астамында қаржыны мақсатсыз пайдалану мен «откат» жүйесі орын алатыны дәлелденген.
«Халық айтса, қалт айтпайды», әлеуметтік желілер мен БАҚ беттеріндегі бұқараның пікіріне құлақ түрсек, жұртшылық бұл жағдайды ақшаны қолды қылудың ашық айласы деп бағалап отыр. Көпшілік «біздің төлеген салығымыз қайда кетіп жатыр?», «неге біз өз қаламыздың тағдырын білу құқығынан айырылуымыз керек?» деген заңды сауалдарды қарша боратуда. Тілшілер мен белсенділер халық алдына шығып, ат-тонын ала қашпай, ақ-қарасын ашық айтуға, әр теңгенің есебін беруге шақырады. Егер билік халықпен санаспаса, мемлекет пен қоғам арасындағы сенім көпірі біржолата қирамақ.
Қорыта айтқанда, Жезқазғандағы «жасанды өмір» мен Өскемендегі «құпия жөндеу» — жүйедегі реформалардың әлі де баяғы тас, баяғы таз екенін көрсететін ащы шындық. Сондықтан бұл мәселеге құзырлы органдар тарапынан нүкте қойылып, кінәлілер істегеніне қарай тістеуі тиіс.
