Бүгін, 14:30
Өткеннің өкінішін жуып-шайып, жаңа парақ ашуға мүмкіндік беру – қай заманда болмасын ізгіліктің, мемлекеттік кемеңгерліктің көрінісі саналып келген. Таяуда Қазақстан тарихында тұңғыш рет жүзеге асқан әкімшілік амнистия да дәл осы «тура биде туған жоқ» деген әділдік пен жанашырлықтың аражігін тең ұстауға бағытталған соны қадам болды, деп хабарлайды kznews.kz.
Бас прокуратураның ұсынған ресми мәліметіне сүйенсек, осы айтулы шара аясында еліміз бойынша 681,7 мың азаматтың иығынан батпан жүк түсіп, 1,3 миллион іс бойынша жиынтық төлемі 22,8 миллиард теңгені құрайтын әкімшілік айыппұл толығымен есептен шығарылды, яғни кешірілді. «Кешірім – кеңдік, жаза – теңдік» демекші, бұл қадамның арқасында жүздеген мың отандасымыз қарыз батпағынан арылып, бір сәтке болса да тыныс кеңейткендей күй кешті.
Бұл әкімшілік кешірімнің ауқымы да, қамтыған саласы да бұрын-соңды болмаған деңгейде кең: Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 380-нен астам бабын қамтып, салықтық кедергілерден бастап, кедендік оқылықтарды, санитарлық пен экологиялық талаптардың бұзылуын, сондай-ақ шағын және орта кәсіпкерлік пен сауда саласындағы мүлт кетушіліктерді қамтып өтті. Әрине, «ет жақының ашынса – бүйіріңді түртеді» демекші, заңның да өзіндік шегі бар екенін уақыттың өзі көрсетті. Атап айтсақ, қоғамдық қауіпсіздікке елеулі қатер төндіретін, әкімшілік қамау жазасы көзделген баптар мен мас күйінде көлік жүргізу сынды ауыр ереже бұзушылықтар бұл тізімге енген жоқ. Оның үстіне, халықты бюрократиялық азаптан азат етіп, арыз-шағым жаздырмай-ақ, процесті цифрлық жүйе арқылы автоматты түрде жүзеге асыруы – азаматтардың көңілінен шыққан басты жаңалыққа айналды. Смартфонға келген бір ауыз SMS-хабарлама мыңдаған отбасының еңсесін тіктеді.
Сарапшылар мен экономист мамандардың пікіріне сүйенсек, бұл қадам – тек әлеуметтік қолдау емес, сонымен бірге ел экономикасының тамырына қан жүгіртудің бір тәсілі. Белгілі қаржы сарапшыларының айтуынша, жиналған миллиардтаған айыппұлдың басым бөлігі жылдар бойы өндірілмей, қағаз жүзінде өлі капитал болып тұрған. Яғни оны күштеп өндіруге кететін әкімшілік ресурс пен сот орындаушыларының шығыны айыппұлдың өзінен асып түсетін еді. Сондықтан бұл түйінді кесіп түсу арқылы мемлекет аппараттық жүктемені жеңілдетіп, азаматтардың қаржылық белсенділігін қайта тиімді арнаға бұруға мүмкіндік алды. Сонымен қатар, заңгерлер бұл амнистияның халық пен билік арасындағы сенім көпірін нығайта түсуге септігін тигізгенін тілге тиек етеді. Өйткені тұрмыстық деңгейдегі ұсақ-түйек қателіктер үшін азаматтардың банк шоттары бұғатталып, қол-аяғы байлаулы күйде қалуы қоғамдағы әлеуметтік кернеуді арттырып келген болатын.
Әлеуметтік желі кеңістігінде де бұл жаңалық үлкен ақпараттық толқын тудырды. "Қырық кісі бір жақ, қыңыр кісі бір жақ» дегендей, халық арасында түрлі пікірталасқа арқау болды. Жаңалықты қуана қарсы алған басым көпшілік сот орындаушыларының бұғаттауынан босап, шоттары ашылғанына дән риза болып, бұл шешімді көптен күткен ақжолтай қуаныш деп бағалады. Десе де, желідегі кейбір кірпідей жиырылған заңға бағынушы азаматтар «заңды уақытылы орындап, айыппұлды тиын-тебеніне дейін адал төлегендер ескерусіз қалды ма?» деген реніштерін білдіріп, «адалдың ақысы қайда?» деген сұрақты ортаға тастауда. Бұл өз кезегінде қоғамда тәртіп пен жауапкершілік мәдениетін қалыптастыруда тепе-теңдікті сақтаудың қаншалықты нәзік әрі маңызды екенін айқын көрсетеді.
Қорыта айтқанда, 22,8 миллиард теңгенің кешірілуі – ел тарихындағы елеулі бетбұрыс, бұл – мемлекеттің өз азаматтарына созған ізгілік қолы. «Өткенге салсаң – өкініш көп» демей, келешекке сеніммен қарауға жасалған үлкен мүмкіндік. Десек те, бұндай кеңшілік азаматтардың бойында босаңсу тудырмай, керісінше, заң талаптарына құрметпен қарап, жауапкершілік сезімін оятуы тиіс. Заңның да, кешірімнің де түпкі мақсаты – азаматты жазалау емес, оның оң жолға түсуіне, тәртіп пен әділдік салтанат құрған қоғамда өмір сүруіне жағдай жасау екені даусыз.
