Бүгін, 14:34
Жаһандық геосаясаттың қыл үстінде тұрған бүгінгі кезеңінде энергетика нарығындағы әрбір жылыстау үлкен елдердің ғана емес, дамушы мемлекеттердің де тамыр соғысын жиілетуде. «Екі түйе сүйкенсе, арасында шыбын өледі» демекші, алыстағы алпауыттардың текетіресі мен санкциялық соғысының салқыны біздің Отандық мұнай экспортына да тікелей соққы болып тиіп отыр. Мұның айқын дәлелі ретінде жуырда ғана Германияның Шведт қаласындағы мұнай өңдеу зауытының қазақстандық шикізаттан бас тартып, Оңтүстік Америкадан келетін баламалы жеткізілімдерге көшкенін айтуға болады. Бұл туралы ulysmedia.kz-те тарқатып жазған еді, деп хабарлайды kznews.kz.
Польшаның «UNIMOT Paliwa» компаниясы шілде айында Гданьск порты арқылы Шведтке мұнайдың алғашқы легін жөнелткенін ресми мәлімдеді. Бұл қадам Берлин мен Бранденбургтегі көліктердің 90 пайызын жанармаймен қамтамасыз етіп отырған, сондай-ақ Польшаға жыл сайын 2 миллион тоннаға жуық мұнай өнімдерін беретін алпауыт зауыттың жұмысын тоқтатпау үшін жасалған жанбағыс әрекеті екені даусыз.
Осы орайда «көзден кетсе, көңілден кетеді» дегеннің кері келіп, Ресей аумағы арқылы өтетін «Дружба» құбырының мамырдың бірінен бастап тарс жабылуы Германияны тығырыққа тіреп, шұғыл түрде басқа арна іздеуге мәжбүр етті. Дегенмен, транзиттің тоқтауына дейін Қазақстан Шведт зауытына 290 мың тонна қара алтынды жөнелтіп үлгерген еді. Тіпті 2026 жылдың алғашқы төрт айында біздің Германияға бағытталған экспортымыз екі есеге жуық өсіп, қарқын алып келе жатқан болатын. Алайда, солтүстік көршінің құбыр инфрақұрылымына жасалған дрон шабуылдары мен техникалық ақауларды алға тартып, транзитті шектеп тастауы сырт көзге сылтау болып көрінгенімен, саяси астары қалың ойын екені белгілі. Қазақстандық белгілі энергетика сарапшылары бұл жағдайды ерте ме, кеш пе болатын заңдылық деп бағалап, «сенген қойым сен болсаң...» дегеннің кейпін кимес үшін тасымал бағыттарын әлдеқашан әртараптандыру қажет болғанын алға тартады. Олардың пайымдауынша, Транскаспий халықаралық көлік бағыты (Орталық дәліз) мен Баку-Тбилиси-Жейхан құбыры сияқты балама жолдардың өткізу қабілеті әлі де шектеулі және оларды тиімді пайдалану үшін уақыт пен қомақты инвестиция қажет.
Бұл мәселе әлеуметтік желілерде де қызу талқыға түсіп, желі қолданушылары мен қоғам белсенділері арасында түрлі пікірлер қайшылығын тудырды. Оқырмандардың басым бөлігі «өзгенің қаңсығын таңсық көрмей», шикізатты сыртқа тасығаннан көрі, ел ішінде мұнай өңдеу қуатын арттырып, дайын өнім шығару керектігін жарыса жазуда. Сондай-ақ Қазақстанның бюджет кірісінің қомақты бөлігі осы мұнайға байланғандықтан, экспорттық шектеулер елдегі әлеуметтік бағдарламалар мен халықтың әл-ауқатына кері әсерін тигізеді деп алаңдайтындар да аз емес. Дегенмен, бұл геосаяси дауыл бізге тек шығын әкеліп қана қоймай, өз мүмкіндіктерімізді қайта саралап, жаңа логистикалық шешімдер қабылдауға зор серпін беретіні анық. Қорыта айтқанда, Германияның Оңтүстік Америка мұнайына бет бұруы — біз үшін уақыт созбай, дербес әрі қауіпсіз сауда жолдарын қалыптастырудың қаншалықты маңызды екенін көрсеткен кезекті дабыл қоңырауы болуы тиіс. Себебі бүгін қамданбасақ, ертең бармақ тістеп қалуымыз әбден мүмкін.
