Бүгін, 12:01
Қай жерде майлы жілік болса, сол жерде азулының бас қосатыны – өмірдің жазылмаған заңы. Бүгінде бүкіл елдің құлағын елеңдетіп, көзін тіккізген Атырау еркін экономикалық аймағының инфрақұрылымын құруға арналған 84,3 миллиард теңгенің мемлекеттік сатып алу конкурсы дәл осындай үлкен астың суретін көз алдымызға әкеледі, деп хабарлайды kznews.kz.
«Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды» демекші, Protenge телеграм арнасының таратқан мәліметтеріне құлақ түрсек, бұл – 2026 жылдың басынан бері жарияланған ең қомақты, ең қымбат келісімшарт болып отыр. Әрине, «ат шаппайды, бақ шабады» десек те, мұндай алпауыт сома ортаға түскенде, бәйгеге тегіннен-тегін тұлпарлар қосылмайтыны белгілі. Мемлекет тарапынан болашақта 70 компанияны сыйдырып, 410 миллиард теңгенің өнімін өндіруді көздеген бұл амбициялық жобаның тағдыры, шындап келгенде, осы алғашқы іргетастың қалай қалануына тікелей байланысты. Міне, дәл осы сәтте «көрпесіне қарай көсілетін» емес, көсіліп тұрып көрпе сұрайтын екі алып топ халық қазынасынан бөлінген миллиардтарды қанжығаға байлау үшін бел шеше майданға шықты.
Осы орайда 3 маусымда аяқталған өтінімдерді қабылдау мерзімінен кейін жарияланған хаттама, шынымен де, «ердің құнын екі ағайынды даулайдының» керін келтірді. Бірінші үміткер – Forbes Kazakhstan рейтингінде 482 миллион долларлық дәулетімен ең жас миллионер атанып, жұлдызы жанып тұрған Шахмурат Муталипке тиесілі "Integra ConstructionKZ" серіктестігі. «Жас келсе – іске» деген қағиданы ұстанған бұл компания соңғы жылдары құрылыс нарығында азуын көрсетіп, ірі жобаларды іліп әкетудің хас шеберіне айналып үлгерді. Ал оған қарсы тарапта нарықтың ыстық-суығына піскен, жаһандық Forbes тізімінде байлығы 1 миллиард доллардан асқан Айдын Рахимбаевтың «екі аяғын бір етікке тыққан» "Alem Qurylys AQ" компаниясы тұр. Бұл екі алпауыттың текетіресі тек қана тендерлік бәсеке емес, бұл – жастық жалын мен ысылған тәжірибенің, жаңа толқын мен ескі гвардияның арасындағы үлкен текетірес. Отандық сарапшылардың пікірінше, бұл жерде тек қаржылық мүмкіндік қана емес, лоббилік күш пен саяси салмақ та таразыға түскелі тұр. Көптеген экономистер «бұл деңгейдегі конкурстарда таза бәсеке болуы неғайбыл, себебі мұндай ірі келісімшарттардың артында көбіне бармақ басты, көз қыстымен шешілетін мүдделер қақтығысы жатады» деп ашық айтуда. Сонымен қатар, сарапшылар қауымы Атыраудағы бұл жобаның стратегиялық маңызын алға тарта отырып, мемлекет ақшаны кімге берсе де, аузы күйген үрлеп ішедінің кейпін кимеуі тиіс, яғни мердігерді таңдаудағы ашықтық пен сапа бірінші орында тұруы керек деп дабыл қағуда.
«Екі қошқардың басы бір қазанға сыймайды» демекші, қос тараптың да бұл келісімді оңайлықпен бере салмайтыны анық, өйткені бұл жерде тек ақша емес, нарықтағы үстемдік пен бедел де бәске тігіліп отыр. Protenge арнасы дөп басып айтқандай, бұл тотализатор емес, бірақ бүкіл ел көз тіккен бұл «забегте» кімнің озып шығарын уақыт көрсетеді.
Саясаттанушылар мен сала мамандары бұл конкурстың нәтижесі Қазақстандағы жаңа экономикалық саясаттың қаншалықты әділ әрі ашық жүріп жатқанының басты индикаторы болады деп есептейді. Сондықтан, айран ішкен құтылып, шелек жалаған тұтылатын ескі жүйенің соқпағына түспей, 84,3 миллиардтың әр теңгесі халық игілігіне жұмсалуын қатаң бақылауда ұстау – қоғамның да, мемлекеттің де басты міндеті. Ал әзірге, қос алыптың өтінімдері құзырлы органдардың талқылауында, яғни «бұқа тартысса, бақа сығыладының» күйін кешпей, бұл тартыстың әділ нүктесі қойылуын күтуден басқа амал жоқ.
