Бүгін, 14:23
Маңғыстау облысында 14 әскери қызметшінің өмірін қиған қайғылы оқиғадан кейін Қорғаныс министрлігіне жүргізілген кешенді тексерудің нәтижелері белгілі болды. Премьер-министр Олжас Бектенов әскери оқу-жаттығуларды ұйымдастыру, қауіп-қатерді бағалау және қауіпсіздік талаптарын бақылау бағытында елеулі кемшіліктер анықталғанын мәлімдеді.
Үкімет басшысы бұл туралы Құрылтай депутаттарының 2026 жылғы 1 қазанда жолдаған сауалына берген ресми жауабында айтқан.
Олжас Бектеновтің мәліметінше, Қорғаныс министрлігін кешенді тексеру барысында әскери жаттығуларды жоспарлау мен өткізу кезінде жүйелі проблемалар болғаны анықталған.
Атап айтқанда, командирлер мен жауапты қызметкерлердің ықтимал қауіптерді бағалау, оқу-жаттығу барысын бақылау және төтенше жағдай туындағанда жедел шешім қабылдау бағытындағы жұмысына қатысты кемшіліктер тіркелген.
"Қорғаныс министрлігін кешенді тексеру нәтижесінде оқу-жаттығулар барысын бақылауды ұйымдастыруда, ықтимал тәуекелдерді бағалауда және жағдай өзгерген кезде жедел ден қоюға дайындықта кемшіліктер бар екені анықталды", – делінген премьер-министрдің жауабында.
Қауіпті жағдайда жаттығуды тоқтату туралы шешім кеш қабылданған ба?
Олжас Бектеновтің жауабында әскери қызметшілердің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге қатысты бірқатар маңызды мәселеге назар аударылған. Тексеру нәтижесінде қауіпті факторларға жеткілікті мән берілмегені, қауіпсіздік ережелерінің орындалуына тиісті бақылау жасалмағаны анықталған. Сондай-ақ жағдай күрделенген кезде оқу-жаттығудың қауіпті кезеңдерін дер кезінде тоқтату туралы шешім қабылдау тәртібінде де кемшіліктер болған.
Бұл жайттар әскери бөлімдердегі қауіпсіздік жүйесін қайта қарау қажеттігін көрсеткен. Дегенмен премьер-министрдің жауабында 14 әскери қызметшінің қазасына тікелей себеп болған нақты әрекеттер мен жекелеген лауазымды тұлғалардың жауапкершілігі туралы түпкілікті қорытынды келтірілмеген.
Қазақстанда әскери реформа жүргізіледі
Үкімет басшысы Президенттің тапсырмасына сәйкес Әскери реформа жоспарының жобасы әзірленгенін де хабарлады. Жаңа бастама әскери басқару жүйесін жетілдіруге және оқу-жаттығуларды өткізу кезіндегі қауіпсіздікті күшейтуге бағытталған. Соның ішінде әскери жаттығуларды жоспарлау тәртібін біріздендіру, қауіп-қатерді алдын ала бағалау және әскери қызметшілердің өмірі мен денсаулығын қорғау мәселелеріне басымдық беру қарастырылған.
Бектеновтің мәліметінше, Қазақстан Қарулы Күштерінде әуеден бақылау жүргізуге арналған ұшқышсыз аппараттар қазірдің өзінде қолданылады. Ал күштік құрылымдардың кейбір бөлімшелері әскери қызметшілердің орналасқан жерін және денсаулық көрсеткіштерін бақылауға мүмкіндік беретін арнайы құрылғыларды пайдаланады.
Ауа райына қатысты ақпарат беріліп отырған
Премьер-министр әскери құрылымдардың "Қазгидрометпен" өзара байланыс орнатқанын да атап өткен. Осы ынтымақтастық аясында тиісті мемлекеттік органдарға ауа райының өзгеруі, қолайсыз метеорологиялық құбылыстар және дауылды ескертулер туралы ақпарат тұрақты түрде жеткізіледі. Алайда қажетті технологиялар мен алдын ала ескертулердің болуы әскери жаттығулар кезіндегі қауіпсіздік кемшіліктерін толық болдырмауға жеткіліксіз болған.
Үкімет басшысының депутаттарға берген жауабында Әскери реформа жоспарының нақты қашан бекітілетіні және оны іске асыру мерзімдері көрсетілмеген.
14 әскери қызметші қаза тапқан оқиға
Еске салайық, 2026 жылғы 24 қыркүйекте Маңғыстау облысында әскери оқу-жаттығу кезінде қайғылы жағдай болды. Каспий теңізінде әскери тапсырма орындалып жатқан кезде ауа райы күрт нашарлап, әскери қызметшілерді теңіз ағысы алып кеткен. Оқиға салдарынан 14 әскери қызметші қаза тапты.
Қайғылы жағдайдан кейін қылмыстық іс қозғалып, тергеу басталды. Сондай-ақ арнайы үкіметтік комиссия құрылып, Қорғаныс министрлігінің жұмысына кешенді тексеру жүргізілді. Бұған дейін Ақорда тексерудің алғашқы кезеңінде әскери іс-шараларды жоспарлау кезінде өрескел қателіктер анықталғанын хабарлаған.
Президент Қасым-Жомарт Тоқаев әскери қызметшілердің қазасына жауапты тұлғалардың заң аясында жауапқа тартылуы қажеттігін атап өткен. Қазіргі уақытта қайғылы оқиғаға қатысты тергеу жалғасып жатыр. Кінәлі тұлғалардың жауапкершілігі тергеу нәтижелері мен сот шешімі негізінде анықталуға тиіс.
