Бүгін, 13:11
Атырау өңірінде «ат басын бұрған» алып жобаның жай-жапсары бүгінде қоғам талқысының алдыңғы шебіне шықты. Өткен жылдың соңында ғана іргетасы қаланған «Атырау» арнайы экономикалық аймағы айналасындағы әңгіме желдей есіп тұр, деп хабарлайды kznews.kz.
Мемлекет тарапынан инфрақұрылымды жобалау мен салуға бірден 84,3 миллиард теңгенің конкурсы жариялануы – көз қорқақ, қол батырдың нақ өзі. Себебі бұл – ағымдағы жыл басталғалы бері мемлекеттік сатып алу порталындағы ең соны, ең қомақты, жілігі татырлық ең ірі келісімшарт болып тіркеліп үлгерді. «Ауруын жасырған өледі» дейді халық, сырт көзге бұл инвестициялық жұмақ орнататын теңдессіз мүмкіндік болып көрінгенімен, заң тұрғысынан да, қаржылық тиімділік тұрғысынан да екі түйе бір қосқа сыймайтын тұстары шаш етектен.
Ел құлағын елең еткізген бұл соманың байбына бару үшін қарапайым ғана статистикалық параллель жүргізіп көрейік. 84,3 миллиард теңге дегеніміз – 200 мыңнан астам тұрғыны бар бүтін бір Талдықорған қаласының бір жылдық бюджетімен пара-пар дүние. Яғни, мемлекет бір қаланың жылдық тыныс-тіршілігіне жұмсалатын қаржыны бір ғана АЭА-ның тақыр жеріне коммуникация тарту үшін бәске тігіп отыр. Ресми мәліметтерге сүйенсек, болашақта бұл аймақ 320 миллиард теңге инвестиция тартып (оның ішінде 120 миллиарды – шетелдік капитал), 70-тен астам кәсіпорынды шоғырландырып, өндіріс көлемін 410 миллиард теңгеге жеткізуі тиіс. Есепті білген есе жібермейді, алайда бұл – тек қағаздағы сайрап тұрған цифрлар, ал іс жүзінде әлдеқайда салмақты екені бесенеден белгілі. Үш жылға жоспарланған бұл құрылыстың қайтарымы ұзақ, ал жұмсалатын қаржы шаш етектен.
Мамандардың пайымдауынша, Қазақстандағы Арнайы экономикалық аймақтардың басым бөлігі осы уақытқа дейін мемлекет қаржысын соратын қара құрдымға айналып келді. Сүттен аузы күйген суды үрлеп ішеді, бюджеттен бөлінген миллиардтардың тиімділігі туралы Есеп комитеті мен Жоғары аудиторлық палатаның бұған дейінгі есептері де көңіл көншітпейді: бұрын құрылған АЭА-ның тиімділігі 30-40%-дан асқан емес. «Мемлекеттік сатып алу туралы» ҚР Заңының талаптарына сәйкес, мұндай алып соманың конкурсы барынша ашық әрі бәсекелі ортада өтуі тиіс. Өтінімдерді қабылдау 3 маусымға дейін жалғасады, демек, кімнің бағы, кімнің бабы жанатынын уақыт көрсетеді. «Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды», сондықтан бұл миллиардтардың тағдыры қоғамдық бақылаудың назарында тұруы заңдылық.
«Судың да сұрауы бар» заманда, халықтың салығынан жиналған 84,3 миллиард теңгенің желге ұшпауы мемлекеттік органдардың жауапкершілігіне тікелей байланысты. АЭА операторларының уәде берген 70 компаниясы мен миллиардтаған өнім көлемі – әзірге «алыстағы мұнара» ғана. Ендігі кезекте осы апталықтарда шешімін табатын тендердің қорытындысы мен бұл қаражаттың кімнің қанжығасында кететінін жіті бақылау, көзден таса қылмау – уақыт талабы.
