Бүгін, 13:35
KAZ Minerals-тің Ақтоғайда 1,8 млрд долларға мыс балқыту зауытын салу жоспары, жобаның бірнеше рет өзгерген мерзімі мен құны және жаңа тарифтік әдістеменің инвестициялық шешімге ықтимал әсері.
Қазақстанда құны 1,8 млрд доллар болатын мыс балқыту зауытының құрылысы басталды. Ақтоғай кен-байыту кешені аумағында салынатын кәсіпорын жылына 300 мың тонна катодты мыс өндіреді. Алғашқы өнімді 2030 жылы шығару жоспарланған. Қаржы сарапшысы Айбар Олжаев жобаның басталуы мен мыс концентратын қайта өңдеу тарифін есептеудің жаңа әдістемесі бір күнде жариялануына назар аударды, деп хабарлайды kznews.kz.
20 қазанда Президент Қасым-Жомарт Тоқаев KAZ Minerals тобының Ақтоғайдағы металлургиялық кешенінің құрылысын бастау рәсіміне қатысты. Сол күні Өнеркәсіп және құрылыс министрлігі мыс концентратын қайта өңдеу тарифін айқындаудың жаңа әдістемесі бекітілгенін хабарлады.
Айбар Олжаевтың пікірінше, жаңа әдістеме мыс өңдеу жобаларының инвестициялық тартымдылығына ықпал етуі мүмкін. Құжатқа сәйкес, тарифті есептеу кезінде қайта өңдеу шығындары мен нормативтік пайдадан бөлек, қолданыстағы кәсіпорындарды жаңғыртуға және жаңа өндіріс орындарын салуға жұмсалатын инвестициялар да ескеріледі.
Осылайша, қайта өңдеуші кәсіпорындар инвестицияларын тариф арқылы өтеу мүмкіндігіне ие болады. Бұл өндірістік жобалардың экономикалық тиімділігін бағалауға әсер етуі мүмкін.
Олжаев Ақтоғайдағы зауыт жобасының тарихына да тоқталды. KAZ Minerals Қазақстанда мыс балқыту өндірісін құру мүмкіндігін 2015 жылдан бастап қарастырған. Алайда 2017 жылы компания жобадан бас тартып, оны зерттеуге жұмсалған 16 млн долларды есептен шығарды.
2018 жылы KAZ Minerals директорлар кеңесінің төрағасы Олег Новачук кәсіпорын салудың экономикалық тұрғыдан тиімсіз екенін айтқан болатын. Сол кезде компания Қазақстанда жаңа зауыт салғаннан гөрі Қытайдағы қолданыстағы өндірістік қуаттарды пайдалануды тиімді деп санады.
Сонымен бірге компания кен өндіру көлемін арттыруға инвестиция салуды жалғастырды. 2018 жылы Ақтоғай кен-байыту кешенін кеңейтуге арналған 1,2 млрд долларлық жоба жүзеге асырылып жатты.
Зауыт құрылысы туралы шешім 2024 жылы қайта жарияланды. Сол кезде жобаның құны 1,5 млрд доллар деп бағаланып, кәсіпорынды 2028 жылдың соңына дейін іске қосу жоспарланған еді. Кейін экологиялық құжаттамада құрылысты 2029 жылғы наурызда аяқтау мерзімі көрсетілді.
Қазір жобаның құны 1,8 млрд долларға жетті. Бұл екі жыл бұрынғы бағалаудан 300 млн долларға немесе 20%-ға көп. Алғашқы өнімді шығару мерзімі 2030 жылға белгіленді.
Айбар Олжаев жобаның экономикасы не себепті өзгергенін түсіндіру қажеттігін атап өтті. Оның пікірінше, компанияның бұрынғы шешімдері мен қазіргі инвестициялық жоспарлары арасындағы айырмашылыққа қатысты сұрақтар әлі де бар.
Жобаны жүзеге асыруға мемлекет те қолдау көрсетіп отыр. Зауыт Қазақстанның 17 ірі серпінді жобасының қатарына және Республикалық индустрияландыру картасына енгізілген. Сонымен қатар Қазақстанның Даму Банкі тарапынан ұзақ мерзімді қаржыландыру мүмкіндігі қарастырылуда. Дегенмен, несиенің мақұлданғаны туралы ресми ақпарат жарияланған жоқ.
Жаңа тарифтік әдістеме осы жағдайларда ерекше маңызға ие. Ол Қазақстанда мыс концентратын терең өңдеуге инвестиция салатын кәсіпорындар үшін шығындарды есептеу мен инвестициялардың қайтарымын жоспарлаудың жаңа тетігін қалыптастырады.
Олжаевтың пікірінше, KAZ Minerals – жаңа тәртіптің ықтимал пайдасын көре алатын компаниялардың бірі. Дегенмен, зауыттың экономикалық тиімділігіне жаңа әдістеменің нақты әсері қандай болатыны және бұрынғы жоспарлардан бас тартуға не себеп болғаны қосымша түсіндіруді қажет етеді.
