Құрылтай депутаты Юрий Ли психикалық денсаулық сақтау, балаларды оңалту және ерекше қажеттілігі бар адамдарға көмек көрсету саласында жұмыс істейтін мамандардың жалақысы мен кәсіби мәртебесін қайта қарауды ұсынды. Бұл туралы ол Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаевқа жолдаған депутаттық сауалында айтты.
Депутаттың мәліметінше, Қазақстанда әлеуметтік қызметкерлер, клиникалық психологтер, логопедтер, дефектологтер және науқастарды оңалтуға көмектесетін басқа да мамандардың саны шамамен 12 мың адамды құрайды. Алайда олардың жалақысы жұмыс істейтін мекемесіне, атқаратын лауазымына және еңбекақы есептеу жүйесіне қарай айтарлықтай ерекшеленеді.
Мәселен, денсаулық сақтау ұйымдарында жұмыс істейтін медициналық емес мамандар Үкіметтің 2015 жылғы 31 желтоқсандағы №1193 қаулысына сәйкес «өзге персонал» санатына жатқызылуы мүмкін. Соның салдарынан бір науқасқа көмек көрсететін, бірақ кәсіби мәртебесі әртүрлі мамандардың жалақысында елеулі айырмашылық туындайды.
Осындай мәселе балаларды оңалту және аутизм спектрінің бұзылыстары бар балаларға көмек көрсету орталықтарында да кездеседі. Олардың қатарында қайырымдылық ұйымдарының қолдауымен ашылып, кейін мемлекеттік басқаруға берілген мекемелер де бар.
Бұл орталықтарда дефектологтер, логопедтер, эрготерапевтер, АВА-терапевтер және басқа да мамандар жұмыс істейді. Алайда қолданыстағы кәсіби жіктеу мен еңбекақы төлеу тәртібі олардың жұмысының ерекшелігін толық ескере бермейді.
Юрий Лидің пікірінше, науқастарды оңалтуға және қоғамға бейімдеуге тікелей қатысатын мамандар кейбір қосымша төлемдерді ала алмауы мүмкін. Ал Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау, Денсаулық сақтау және Оқу-ағарту министрліктері арасындағы міндеттердің бөлінуі олардың кәсіби мәртебесі мен жалақысына қатысты ортақ шешім қабылдауды қиындатады.
Психикалық денсаулық саласында 300 мыңнан астам адам есепте тұр
Депутат психикалық денсаулық сақтау саласындағы кадр мәселесіне де назар аударды.
Оның депутаттық сауалында келтірілген мәлімет бойынша, психикалық денсаулық сақтау ұйымдарында 300 мыңнан астам азамат есепте тұр. Ал осы бағытта жұмыс істейтін әлеуметтік қызметкерлер мен психологтерге шамамен 163 штаттық бірлік қарастырылған.
Юрий Ли бұл көрсеткіштерді нақтылау қажет екенін атап өтті. Ол үшін мамандардың өңірлер бойынша бөлінуін, мекемелердің кадрлармен қамтылу деңгейін және қызметкерлердің нақты жұмыс жүктемесін тексеру керек.
Депутаттың айтуынша, психикалық денсаулығында қиындықтары бар адамдарға көмек көрсету тек медициналық еммен шектелмейді. Оларға әлеуметтік оңалту, өз бетінше өмір сүру дағдыларын қалпына келтіру, отбасына қолдау көрсету және қоғамға қайта бейімделу үшін де көмек қажет.
Мамандардың жетіспеуі мен жалақының төмен болуы мұндай қызметтердің қолжетімділігін азайтып, білікті кадрларды тартуға кедергі келтіруі мүмкін.
Мамандардың жалақысын қалай көтеру ұсынылды?
Юрий Ли депутаттық сауалында бірнеше ұсыныс білдірді.
Біріншіден, Үкіметтің 2015 жылғы 31 желтоқсандағы №1193 қаулысына өзгерістер енгізіп, денсаулық сақтау ұйымдары мен оңалту орталықтарында жұмыс істейтін бейінді медициналық емес мамандарды «өзге персонал» санатынан шығарып, жеке лауазымдық санаттарға бөлу мәселесін қарастыру ұсынылды.
Екіншіден, әлеуметтік қызметкерлерге, клиникалық психологтерге және басқа да бейінді мамандарға біліктілігіне, жұмысының күрделілігі мен жауапкершілігіне қарай қосымша ақы белгілеу қажет. Бұл олардың еңбекақысын басқа кәсіби санаттардағы қызметкерлердің жалақысымен салыстырмалы деңгейге келтіруге мүмкіндік беруі мүмкін.
Үшіншіден, аутизм орталықтары мен балаларды оңалту мекемелерінде жұмыс істейтін мамандардың кәсіби мәртебесін ресми түрде бекіту ұсынылды. Атап айтқанда, АВА-терапевтер мен эрготерапевтерді кәсіптер мен лауазымдар жіктеуішіне енгізіп, олардың біліктілік талаптары мен еңбекақы төлеу шарттарын анықтау қажет.
Төртіншіден, осы шараларды жүзеге асыру үшін қажетті қаржы көздерін айқындау ұсынылды. Депутаттың пікірінше, мамандардың жалақысы тек жекелеген мекемелердің қаржылық мүмкіндігіне тәуелді болмауы керек. Сондықтан қосымша шығындарды бюджеттен қаржыландыру мүмкіндігін қарастыру қажет.