Бүгін, 12:50
Бүгін де мектепке баратын баланың несібесіне телмірген заманға тап болдық ба? Атыраудағы облыстық әкімдіктің алдында у-шу болып, наразылық білдірген аналардың ащы айқайы — жекелеген отбасылардың ғана мұқтаждығы емес, бүкіл жүйенің сыр беріп тұрған айнасы, деп хабарлайды kznews.kz.
«Мектепке жол» республикалық акциясы аясында берілуі тиіс көмектен қағылып, табалдырық тоздырған көпбалалы және аз қамтылған ата-аналардың жанайқайы қоғамның жүйкесін одан бетер жұқартты. Олай дейтініміз, 11 баланың анасы, алты бірдей перзентін мектепке сүйреп отырған Жаңылсын Қожақова сияқты аналардың ай сайынғы жиынтық табысы бар-жоғы 200 мың теңгенің төңірегінде болса керек. Бір баланың мектеп киімі мен оқу құралының өзі шарықтап, қалтаны тесіп бара жатқан қымбатшылық заманында, мемлекеттің беретін мардымсыз жәрдемақысынан қағылу — сүйекке таңба, көзге жас әкелер сорақылық.
Әлеуметтік желіде бұл оқиға отқа май құйғандай лап етті; халықтың ашу-ызасы шегіне жетіп, пікір жазушылар «баланың несібесін жегеннің тамағынан қалай өтеді?», «бұл — ашықтан-ашық жемқорлық пен бюрократияның жырасы» деп дабыл қағуда. Шынымен де, «аш бала тоқ баламен ойнамайды» демекші, жыл сайын қордан бөлінетін миллиардтаған қаржы неге дер кезінде тиісті жеріне жетпей, жолда шаңға көміліп қалады? Алматы, Шымкент және Түркістан облыстары сияқты ірі өңірлерде де бұған дейін мектеп формасына бөлінген ваучерлер мен қаржылай көмектің созбаққа салынуы, оның үстіне Сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметтің білім саласында жүздеген миллион теңгенің талан-таражға түскенін анықтауы - бұл сұрақтың жауабын айдай айқын етіп тұр. Мектеп директорлары мен есепшілердің жоқ мұғалімдерге жалақы жазып, өлі жандардың атымен миллиондарды қалтаға басуы, немесе оқулық пен мектеп жабдықтарын сатып алуда бағаны жасанды түрде өсіріп көрсетуі — елдегі білім жүйесінің іштен іріп жатқанын дәлелдейтін ащы фактілер.
Цифрландыру мен "Әлеуметтік әмиян" сияқты реформаларды ту ғып көтергенімізбен, іс жүзінде қарапайым халық цифрлық алгоритмдердің құрбанына айналып отыр. Шартты түрде отбасының аздаған мүлкі немесе ресми кірісі минималды шектен бір-екі теңге асып кетсе, жүйе автоматты түрде «бас тарту» беруді әдетке айналдырған. Бірақ бұл алгоритмдер нарықтағы азық-түлік бағасы мен киім-кешектің күн сайын шарықтап бара жатқанын, инфляцияның аналардың қалтасын қағып жатқанын есепке алмайды. Нәтижесінде «бармақ басты, көз қысты» әрекеттерге жол беріліп, шынайы мұқтаждар далада қалып, қағаз жүзінде барлығы «қатырып жазылған» есептер әкімдіктердің тартпасында шаң басып жатады.
Қоғамдағы наразылықтың өршуі — шенеуніктердің халықтың шынайы жағдайын көргісі келмей, көз жұма қарауынан туындап отыр. «Ел құлағы — елу» демекші, халықтың арасында «бөлінген қаржының бір бөлігі шенеуніктердің қалтасына кетеді, олар дағдарысты сылтауратып балалардың несібесін жырып жатыр» деген күдіктің ұялауы тегіннен-тегін емес. Экономикалық тұрғыдан алғанда, білімге құйылған инвестиция — елдің болашағына салынған капитал, ал мектеп жасындағы баланың сапалы білім алуына, киіміне, тамағына жағдай жасамау — ұлттың ертеңіне балта шабумен бірдей.
«Жұтаған елдің шенеунігі тоқ болады» дегенге жеткізбей, Атыраудағы және басқа да өңірлердегі бұл дағдарыс тез арада ашық, әрі әділ шешімін табуы тиіс. Арнайы комиссия құрылып, «Мектепке жол» мен «Жалпы білім қоры» қорының әрбір теңгесінің қайда кеткені ашық тексеретін, ақшаның әрбір тиыны өз иесіне жететіндей мөлдір жүйе орнықпаса, әкімдік алдына жиналған аналардың жанайқайы ертең бұдан да үлкен әлеуметтік жарылысқа ұласуы мүмкін. Себебі, баланың тағдыры мен болашағы таразыға түскен жерде халықтың шыдамы таусылып, «пышақ сүйекке қадалғанын» мойындаудан басқа шара калмайды.
