Бүгін, 13:23
Қазақстандықтар жол азабын тарта-тарта еліміздегі инфрақұрылым саласының еріксіз «сарапшысына» айналып бітті. Ат төбеліндей ғана Ақтөбе өңіріндегі құны 387 миллион теңгені құрайтын мына бір сорақылық — соның айқын айғағы, деп хабарлайды kznews.kz.
Жаңадан салынып жатқан асфальттың қақ ортасынан бедірейіп бағана шыға келгенде, жағасын ұстамаған жан қалмады. Салғырттық пен сауатсыздықтың ескерткішіне айналған бұл көрініс — бүгінгі қазақ жол құрылысының шынайы бет-бейнесі. «Ауруын жасырған өледі» дейді, бірақ біздің құзырлы органдар, соның ішінде республикалық маңызы бар күре жолдарға жауапты «ҚазАвтожол» ұлттық компаниясы бұл дертті жасыру былай тұрсын, «бармақ басты, көз қыстыға» салып, мәселеге мүлдем бейжай қарап, қол қусырып отыр. Олардың бұл әрекетсіздігі айран ішкен құтылып, шелек жалаған тұтылатын ескі сүрлеуді еске түсіреді. Себебі мемлекеттің миллиондаған қаржысы желге ұшып, мердігермен арадағы келісімшарт сот арқылы бұзылғанымен, таяқ тағы да қарапайым халықтың арқасына тиіп отыр. Жаңа мердігер анықталғанымен, әлгі соқырға таяқ ұстатқандай айқын тұрған бағананың қашан көшірілетіні және жолдың қашан бітері неғайбыл, уақыты тұманды. Бұл дегеніңіз — күн сайын жүздеген көлік қатынайтын жолда ажал аңдып тұр деген сөз. Халықтың зары мен наразылығы күннен-күнге өршіп, «бүгін аман жетсек, ертең не болады?» деген үреймен өмір сүруде. Өйткені түн қараңғысында бұл бағана нағыз апат ошағына айналып отыр.
Бұл тек Ақтөбенің ғана емес, тұтас елдің бас ауруы. Ресми статистикалық мәліметтерге сүйенсек, Қазақстандағы жергілікті маңызы бар жолдардың 20%-дан астамы әлі күнге дейін қанағаттанарлықсыз күйде, ал жыл сайын жол жөндеуге триллиондаған теңге бөлінгенімен, соның 30-40%-ы тиімсіз жұмсалады немесе талан-таражға түседі. Қазақстандық тәуелсіз экономикалық және құқықтық сарапшылардың пікірінше, бұл жерде тек техникалық қателік қана емес, заң тұрғысынан өрескел заңбұзушылықтар жатыр. Қазақстан Республикасының «Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы» Заңының 60-бабына сәйкес, кез келген құрылыс нысаны бекітілген жобалау-сметалық құжаттамаға сай және мемлекеттік сараптамадан өткен соң ғана жүргізілуі тиіс. Сонда жолдың ортасындағы бағананы жобалаушылар көрмеген бе, әлде көре тұра жабулы қазан жабулы күйінде қалсын деді ме? Сондай-ақ, Әкімшілік құқық бұзушылық туралы кодекстің 312-бабы бойынша құрылыс сапасын тиісті деңгейде қадағаламаған техникалық және авторлық қадағалаушылар да жауапқа тартылуы тиіс еді, бірақ бізде «ешкім де жазаланбады, ештеңе де өзгермеді». Осы орайда «ҚазАвтожол» секілді алпауыт операторлардың мониторинг жүйесінің шабандығы, «сегіз серкеш, бір ешкі» күйін кешкен басқару аппаратының салғырттығы халықтың қауіпсіздігін екінші орынға ысырып тастады. Желідегі жұртшылық бұл — ақша жеудің жаңа форматы, соқыр шебердің қолынан шыққан туынды деп ашынып жатыр. Егер жағдай осылай бұғаулы бұқадай бір орнында тұра берсе, жаңа мердігердің де жұмысы «баяғы жартас — сол жартас» күйінде қалып, бюджеттің тағы бірнеше жүз миллионы құмға сіңген судай жоқ болады. «Судың да сұрауы бар» екенін ұмытқан шенеуніктер мен жауапты мекемелер халықтың шыдамының да шегі бар екенін түсінуі тиіс, себебі жол сапасы — бұл жай ғана жайлылық емес, бұл — адам өмірі мен тағдыры.
