Бүгін, 12:40
Қоғамды дүр сілкіндіріп, қабырғаны қайыстырған қайғылы оқиғалар кейде жай ғана статистика болып қала беретіні жанға батады, бірақ бұл жолы құқық қорғау жүйесінің іштен іріген тұстарын ашық көрсеткен Арыс қаласындағы трагедия ешкімді бейжай қалдырмасы анық, деп хабарлайды kznews.kz.
Белгілі заңгер, қоғам белсендісі Айгүл Орынбек жариялаған видеосұхбат тасбауыр жүректерді жібітіп, жауапты органдардың жағасын ұстатқандай болды. Өйткені онда Түркістан облысына қарасты Арыс шаһарында тоғызыншы сыныптың оқушысы, өрімдей жас өркеннің өзіне-өзі қол жұмсауына заң өкілдерінің тікелей қатысы бар деген сұмдық дерек алға тартылып отыр. «Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды» демекші, марқұм баланың туыстары шырылдап, жергілікті полиция қызметкерлері делдалдар арқылы 200 000 теңге көлемінде пара талап еткенін, осы қысымға шыдай алмаған жасөспірімнің амалсыз осындай қиян-кескі қадамға барғанын ашына жеткізді. «Қасқырдың аузы жесе де қан, жемесе де қан» дейтін заманда, халықтың қауіпсіздігін күзетіп, қорған болуы тиіс погон таққандардың өздері қой терісін жамылған қасқырға айналып, бала емес, баланың тағдырын ақшамен өлшегені қай заңға сыяды?
Осы оқиғаға байланысты Ішкі істер министрлігі бұл істі жылы жауып қоймай, түп-тамырына дейін үңіліп, сүттен ақ, судан таза шыққысы келетін әрбір шендіні сүзгіден өткізуі тиіс. Себебі қылшылдаған жасөспірімнің өлімі — бүкіл қоғамның қасіреті. Отандық құқықтанушылар мен тәуелсіз сарапшылар бұл жағдайға қатысты «балық басынан шіриді» дегенді алға тартып, аймақтардағы полиция бөлімшелеріндегі жемқорлық пен заңсыз бопсалау әдістері әлі күнге дейін тамырын терең жайып отырғанын ашық айтуда.
Мамандардың пікірінше, жас баланың психологиясы мұндай заңсыз қысымдар мен үрей туғызатын қорқытуларға төтеп бере алмайды, сондықтан бұл жай ғана өз-өзіне қол жұмсау емес, адамды өлімге жеткізу (Қылмыстық кодекстің 105-бабы) бабымен өте қатаң, ешқандай бүркемелеусіз, ашық түрде тергелуі шарт. Тәртіп сақшылары «тура биде туған жоқ, туғанды биде иман жоқ» деген принципті ұстанудың орнына, қалтасын қампайтуды ғана ойласа, қарапайым халық кімнен араша сұрайды, кімге барып мұңын шағады?
ҚР Бас прокуратурасының Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитетінің мәліметінше, елімізде жыл сайын 140-тан 180-ге дейін жасөспірім өз-өзіне қол жұмсайды. Ал өз-өзіне қол жұмсауға оқталу деректері бұл көрсеткіштен 3-4 есе көп, яғни жылына 400-ден астам жағдай тіркеледі. Түркістан облысы, Алматы, Шығыс Қазақстан және Қарағанды облыстары жасөспірімдер суициді ең жиі тіркелетін өңірлердің көш басында тұр. Әсіресе, халық тығыз орналасқан оңтүстік аймақтарда бұл мәселе өте өзекті.
Бұл — елімізде алғаш рет орын алып отырған сорақылық емес. Бұған дейін де түрлі өңірлерде, мәселен, Шымкентте мектеп қабырғасындағы әлімжеттік пен ақша бопсалаудың кесірінен немесе Алматы облысындағы құқық қорғау органдарының шектен шыққан әрекеттерінен кейін жасөспірімдердің қыршынынан қиылған мысалдары қоғамның есінде әлі жазылмаған жара болып тұр. Арыстағы бұл қайғылы жағдай — құзырлы органдардың жұмысындағы жүйелі дағдарыстың, бақылаудың әлсіздігі мен жазасыздықтың айқын көрінісі. Сондықтан ҚР ІІМ басшылығы Түркістан облыстық полиция департаментінің бұл істі өз деңгейінде жауып тастауына жол бермей, арнайы комиссия жіберіп, қыл шылбырдың кімнің мойнына байланатынын анықтауы тиіс. «Ауруын жасырған ем таба алмайды», дәл осы сәтте ішкі істер жүйесі өз ішіндегі жемқорлар мен қанішерлерді құрықтамаса, халықтың билікке, заңға деген сенімі біржола селге кетеді. Жедел түрде заң шеңберінде ең қатаң шаралар қолданылып, кінәлілер су түбіне кетсе де жазасын алуы керек. Әйтпесе қойды қасқырға бақтырған заманның зары әлі талай шаңырақты ортасына түсіріп, талай ананы перзентсіз қалдыруы әбден мүмкін.
