Бүгін, 12:12
Қазақстанда зейнетақы жинағының жеткілікті шегін есептеу ережесі өзгеріп жатыр. Мемлекет болжамдық модельден неғұрлым шынайы тәсілге өтпекші, деп хабарлайды kznews.kz krisha.kz-ке сілтеме жасап.
Зейнетақы жинағының ең төмен жеткілікті шегі — болашақ зейнетақы үшін шотта қалуға тиіс сома. Осы шектен асқан қаражатты тұрғын үй алуға немесе емделуге пайдалануға болады. Қазір бұл шекті есептеу тәсілі өзгеріп жатыр.
Қазір және болашақта қалай болады
Қазір
Шек әлеуметтік және болжамдық көрсеткіштерге негізделіп есептеледі. Ең төменгі жалақы мен күнкөріс деңгейі және әлі түспеген жарналар ескеріледі.
Болашақта
Мемлекет адамға өмірінің соңына дейін ай сайын зейнетақы төлеу үшін қанша ақша қажет деген тәсілге сүйенеді. Соған қарай шотта қалуға тиіс қаражат көлемін анықтайды.
Мысалы, адамда 6 млн теңге бар.
Бұрын жүйе ол әлі ақша жинайды деп есептеп, бір бөлігін алуға рұқсат беретін еді.
Енді есеп басқа: 6 млн теңгені зейнеткердің өмірінің соңына дейін ай сайын беру жеткілікті ме? Жеткіліксіз болса, ақша алуға рұқсат жоқ.
Зейнетақы аннуитетінің рөлі
Реформаның негізгі идеясы — жеткілікті шекті есептеу әдісін зейнетақы аннуитетінің тәсіліне барынша жақындату.
Зейнетақы аннуитеті — жинақты сақтандыру компаниясына беріп, өмір бойы ай сайын төлем алуға мүмкіндік беретін схема.
Министрлік аннуитет шекті алмастырмайды (шек қалады), тек есептеу логикасы өзгеретінін атап өтті.
Бірақ формула ұқсас болады. Есептегенде мыналар ескеріледі:
өмір сүру ұзақтығы,
ай сайынғы төлем мөлшері,
зейнетақы жинағының беретін табысы.
Тексеріс қатаңдайды. Жинақ өмір бойы жасалатын төлемге жетпесе, қаражатты алуға болмайды.
Жаңа шек қандай болады
Нақты мәні әзірге белгісіз. Жаңа әдістеме қабылданғаннан кейін есептеледі.
Шек жасқа байланысты болып қала береді және жыл сайын макроэкономикалық, демографиялық және қаржылық көрсеткіштерге қарай қайта есептеледі.
Бұған дейін еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі Асқарбек Ертаев орта есеппен өсім шамамен 10 % болатынын айтқан.
Халық үшін не өзгереді
Зейнетақы жинағын алу қиындауы мүмкін.
Шек өседі, яғни алуға болатын сома азаяды.
Тұрғын үй алуға және емделуге пайдалануға болады.
Билік жүйені неге өзгертпекші
Министрлік бұрынғы тәсілде бірнеше мәселе бар деді:
ұзақ мерзімді экономикалық болжамдарға тәуелдік;
болашақ жарна есепке алынады, бірақ олар түспеуі мүмкін;
зейнетақы жинағының қажет деңгейі төмен.
Салдарынан адам қазір ақша алып, кейін зейнетке аз қаражатпен шығу қаупі бар.
Жаңа модель жеткілікті шекті шынайы өмірге жақындатып, зейнетке шыққанда қаражат жетпей қалу қаупін азайтады деді Еңбек министрлігі.
Жаңа жүйе қашан іске қосылады
Жоба дайын, Ұлттық банк және БЖЗҚ қарап жатыр. Іске қосылатын мерзімі әзірге белгісіз.
