Бүгін, 14:39
Сүт пісірім уақыттың ішінде құбылған нарық заманында халықтың бас ауруына айналған басты мәселе — қымбатшылық екені жасырын емес. «Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды» дегендей, Бюро ұлттық статистикасының маусым айындағы жүк тасымалы тарифтерінің мамырмен салыстырғанда 2,6%-ға, ал құбыр желісінде бірден 3,9%-ға өскені туралы дерегі жайдан-жай шыққан дабыл емес, деп хабарлайды kznews.kz.
Сырты жылтырап, іші түтін болып тұрған бұл көрсеткіш, бір қарағанда, тек мұнай алпауыттары мен көлік компанияларының бас қайғысы сияқты көрінгенімен, іс жүзінде бұл — кез келген тауардың өзіндік құнына кіретін, ертең-ақ қарапайым жұрттың қалтасын қағатын «жасырын мина». Әсіресе, «ҚазТрансОйлдың» ішкі нарыққа арналған мұнай бағыттау қызметінің тарифін бір тоннасына 4,02 теңгеден бірден 7,23 теңгеге дейін, яғни шамамен 80 пайызға шарықтатуы отқа май құйғандай әсер етті. Осы сәтте «судың да сұрауы бар» дегенді алға тартқан отандық экономикалық сарапшылар бұл қадамды мәжбүрліктен туған шара деп түсіндіргенімен, құланның басы ауырса, құлағының бірге ауыратынын жақсы біледі.
Мамандардың пайымдауынша, мұнай тасымалының қымбаттауы — Атырау, Шымкент және Павлодар өңдеу зауыттарынан шығатын жанар-жағармайдың, соның ішінде АИ-92 бензині мен дизель отынының көтерме бағасына тікелей қысым жасайды. Ал «жанар-жағармай қымбаттаса, бәрі қымбаттайды» деген жазылмаған заңдылықты ескерсек, бұл үрдіс бармақ тістейтін жағдайға әкелуі әбден мүмкін. Өйткені еліміздегі азық-түлік пен күнделікті тұтынатын тауарлардың басым бөлігі өңірлерге автокөлікпен тасымалданады. Бұл ретте әлеуметтік желідегі халықтың үні мен пікірі «оттан ысып, судан суыған» жұрттың шынайы ахуалын көрсетеді. Желі қолданушылары «айлығымыз шай-пұлымыздан аспай жатқанда, тарифтерді өсіру — жығылғанға жұдырық» деп налыса, енді бірі «бәрібір бұл шығынның бәрін дүкендегі сүт пен нанның бағасын өсіріп, біздің мойнымызға іледі» деп дабыл қағуда.
Рас, «айран ішкен құтылып, шелек жалаған тұтылатын» мұндай сәтте кәсіпкерлер де өз пайдасынан айырылғысы келмей, көлік шығындарын соңғы тұтынушының, яғни халықтың иығына арта салары сөзсіз. Дегенмен, мәселенің екінші жағына үңілсек, объективті түрде тозығы жеткен құбырлар мен теміржол инфрақұрылымын жаңарту үшін инвестицияның ауадай қажет екенін де жоққа шығара алмаймыз. Егер тарифтер өспесе, ертеңгі күні ірі өндірістік апаттар орын алып, екі аяқты айыр жолдың торабында мүлдем көліксіз қалу қаупі бар. Сондықтан бұл жерде мемлекет екі түйе сүйкенсе, арасында шыбын өледінің күйін кештірмей, алтын аралықты табуы тиіс.
Қорыта айтқанда, бүгінгі тасымал тарифінің өсуі — ертеңгі нарықтағы бағаның бәсеңдемейтінін, керісінше, қымбатшылықтың жаңа толқынының көкжиектен көрінгенін аңғартатын бірден-бір нақты белгі. Ал оның халық қалтасына қаншалықты салмақ салатыны тек уақыт пен биліктің тиімді бақылауына тікелей байланысты болып қалмақ.
