Иранда бірнеше күннен бергі үкіметке қарсы толқулар ушығып, билік интернет пен телефон байланысын өшіргені хабарланды. Тегеранда мыңдаған адам түнгі уақытта көшеге шығып, ұрандатқан, деп хабарлайды kznews.kz Euronews басылымына сілтеме беріп.
Басылым дерегінше, бейсенбі күні кешке ел астанасында наразылық ерекше қарқын алған: адамдар үйлерінің терезесінен де айқайлап, көшеге де шыққан. Осы сәттен кейін интернетке қолжетімділік пен телефон желілері бірден үзіліп кеткені айтылады. CloudFlare компаниясы мен NetBlocks ұйымы да байланыс үзілуін тіркеп, мұны Иран билігінің араласуымен байланыстырған.
Наразылықтың түпкі себебі ретінде елдегі экономикалық күйзеліс аталады. Euronews жазуынша, қозғалыс 2025 жылғы 28 желтоқсанда Тегеран базарындағы жұмыстың тоқтауынан кейін күшейген, ал одан бері шерулер Иранның әр өңіріне жайылған. Соңғы күндері базарлар мен сауда орындарының жабылуы да жиілеп, бұл — наразылыққа үн қосудың бір белгісі ретінде сипатталады.
Шеруге шақырғандардың бірі – шетелде жүрген тақ мұрагері Реза Пехлеви. Ол бейсенбі және жұма күндері жергілікті уақытпен сағат 20:00-де шығуға үндеген. Куәгерлердің айтуынша, сол уақытта Тегеранның әр ауданында «Диктаторға өлім!» және «Ислам Республикасына өлім!» деген ұрандар естілген. Кей жерлерде «Бұл — соңғы шайқас! Пехлеви қайта оралады!» деген сөздер де айтылған.
Қауіпсіздік пен адам шығыны туралы ақпарат әртүрлі дереккөздерге сүйеніп беріледі. Euronews мәліметінше, АҚШ-та орналасқан Human Rights Activists News Agency ұйымы наразылық кезіндегі зорлық-зомбылықтан кемінде 39 адам қаза тапқанын, 2260-тан астам адамның ұсталғанын хабарлаған. Ал Норвегиядағы Iran Human Rights ұйымы қаза тапқандар саны бұдан да көп болуы мүмкін екенін айтып, кемінде 45 адам мерт болғанын мәлімдеген.
Халықаралық реакция да күшейіп келеді. АҚШ президенті Дональд Трамп Иран билігі «адам өлтіре бастаса», Вашингтонның «қатты соққы беретінін» айтып ескерткен. Бұған жауап ретінде Иран Сыртқы істер министрлігі АҚШ-тың мұндай мәлімдемелерін «екіжүзді» деп бағалаған. Ал Еуропарламент төрағасы Роберта Метсола X желісінде жариялаған видеосында Иран халқының «еркіндік пен қадір-қасиет үшін үнін» әлем естіп отырғанын жеткізген.
Соған қарамастан, наразылықтың келесі бағыты әлі де бұлыңғыр. Сарапшылардың бір бөлігі қозғалыстың көшбасшысыз жүруі ұзаққа созылғанда әлсірететін фактор болуы мүмкін екенін айтады. Дегенмен, интернет пен байланыс өшуі кей өңірлерде қысымның күшеюіне алып келуі ықтимал деген қауіп те жоқ емес.
