15 қыркүйек, 2026
Ой-шұқыры көп ауыл ішіндегі тастақ жолмен, ызғарлы желге бетін тосып, мектепке қарай сабылған кішкентай оқушылардың бейнесі – бүгінгі Атырау облысы, Құрманғазы ауданына қарасты Шағын ауылының шынайы келбеті. «Бала – біздің болашағымыз» деп ұрандатқанда алдымызға жан салмайтынымыз хақ, бірақ сол болашақтың білімге деген алғашқы қадамы күн сайын қауіп-қатерге толы бәйгеге айналып отыр, деп хабарлайды kznews.kz.
Елді мекендегі су жаңа білім ордасының іргетасы ауылдың шетіне, инфрақұрылымы әбден сүрлеуге айналған, аяқжолы мен жарығы жоқ аумаққа қаланған. Ал жауапты лауазымды тұлғалар болса, тасымал мәселесін көтерген ата-аналардың жанайқайына «жол толық аяқталмай, балаларға арнайы автобус бөле алмаймыз» деген суық уәжбен жауап қайтарып, басты жауапкершілікті суға аққандай жоқ қылды. Бұл жерде мектеп салу бойынша жоспарды асығыс орындап, абырой жинаған әкімдік өкілдері оған баратын инфрақұрылымды кейінге ысырып, «әліптің артын бағамыз» деген самарқаулыққа салынып отырғаны байқалады.
Жалпы, Атырау облысы бойынша білім беру саласындағы тасымалдау мәселесі жылдар бойы қордаланып, басы ашық күйінде қалып келе жатқан дерті ауыр түйткіл. Ресми статистикалық деректерге көз жүгіртсек, өңірдегі 200-ден астам мектептің белгілі бір бөлігінде мектепке қатынау мәселесі әлі күнге дейін толық шешімін таппаған. Мәселен, облыс көлемінде күнделікті 3 000-ға жуық оқушы білім ұясына жету үшін қашықтан тасымалдауды қажет етеді. Бірақ осы қажеттілікті өтеуі тиіс арнайы сары автобустардың қамтамасыз етілу деңгейі әлі де 70-80%-дың төңірегінен аса алмай тұр, ал бар көліктің біраз бөлігінің тозығы жеткен. «Қолда барда алтынның қадірі жоқ» демекші, Шағын ауылы сияқты елді мекендерде су жаңа мектеп бой көтергенімен, оның логистикасы мен қауіпсіздік талаптары мүлдем ескерусіз қалған. Жергілікті бюджеттен білім нысандарының құрылысына миллиардтаған қаржы бөлініп, жаңа ғимараттар қолданысқа берілгенімен, сол мектепке баратын жолдың топырағы шаңға көміліп, жауын-шашында батпаққа айналатыны – бармақ басты, көз қысты әрекеттердің салдары. Мемлекеттік сатып алу порталындағы мәліметтерге сүйенсек, аймақтағы ішкі жолдарды жөндеуге әр жыл сайын орта есеппен 10-15 миллиард теңге көлемінде қаржы карастырылады, алайда бұл миллиондардың шеттегі ауылдарға қашан жететіні беймәлім тасбақа жүрісімен пара-пар.
Тағы бір өзекті мәселе – Шағын ауылынан аудан орталығына қатынайтын қоғамдық көліктің мүлдем атымен жоқтығы. Бұл тек оқушыларды емес, бүкіл ауыл халқын сыртқы әлемнен оқшаулап, қолын жіпсіз байлап отыр. Ресми деректерге сүйенсек, Атырау облысындағы елді мекендердің қоғамдық көлікпен қамтамасыз етілу деңгейі аудандарда орташа алғанда 60-65 пайыздың маңайын ғана құрайды, бұл дегеніміз ауылдық жердегі әрбір үшінші тұрғын қалаға немесе аудан орталығына қатынау үшін жеке тасымалдаушылардың қымбат қызметіне тәуелді деген сөз. Таңертең сабаққа асыққан балалар мен шаруасын түгендемек болған ауыл тұрғындарының «жаяудың шаңы шықпас» керін киіп, қара жолдың бойында телміріп тұруы – жиырма бірінші ғасырдағы өңірлік инфрақұрылымның сорақы сиқы. Мектеп салынбас бұрын оның орналасатын орнын, коммуникациясын, қатынайтын жолы мен көлік логистикасын кешенді түрде жоспарлау «ҚР Сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі туралы» Заңында тайға таңба басқандай жазылған, бірақ жергілікті жердегі шенеуніктердің «іс бітті, қу кеттіге» салып, ғимараттың лентасын қиюмен шектелуі сорақылықтың шын шыңы.
Осы орайда «бұл мәселені қашан және кім реттеуі тиіс?» деген заңды сұрақ туындайды. Алдымен, жергілікті атқарушы орган – Атырау облысының жолаушылар көлігі және автомобиль жолдары басқармасы мен Құрманғазы ауданының әкімдігі өз арасындағы жауапкершілікті бір-біріне сілтей бермей, нақты іске көшуі керек. Әкімдік тарапынан бұл мәселе алдағы бюджетті нақтылау кезінде, осы жылдың таяу тоқсанында шұғыл қаралып, жолды аяқтауға қосымша қаржы бөлінуі тиіс. Жолдың құрылысы аяқталғанша, білім беру басқармасы мен Жол полициясы департаменті бірлесіп, уақытша болса да қауіпсіздік талаптарына сай келетін арнайы тасымалдау көлігін ұйымдастыруға міндетті. Әрі, ҚР Оқу-ағарту министрлігінің бекітілген стандартына сай, мектептен 1,5 шақырымнан астам қашықтықта тұратын барлық оқушылар тегін тасымалмен толық қамтылуы шарт. «Сөз сүйектен өтеді» демекші, орындықта отырып құрғақ уәде беруді қойып, жауапты тұлғалар істің нәтижесін көрсетпесе, ашуға бұлыққан халықтың талабы жоғары қадағалаушы органдар мен сыбайлас жемқорлыққа қарсы қызметтің назарын аударуы тиіс. Мәселені түбегейлі шешу үшін ауылға кіреберіс жолды ағымдағы жылдың аяғына дейін толық пайдалануға беріп, Шағын ауылы мен аудан орталығы арасындағы тұрақты автобус маршрутын іске қосу – кейінге қалдыруға болмайтын, кезек күттірмейтін кезектегі басты міндет.
