Газа қаласының шығысындағы Туффах ауданында орналасқан ат-Батш зиратында Израиль әскері тұтқынның сүйегін іздеу кезінде кемі 250 қабірді қазып, қорымды ойрандады. Соның салдарынан көптеген отбасы жақындарының мүрдесі қайда кеткенін білмей, үміт пен үрейдің арасында қалды, деп хабарлайды Kznews.kz.
Үш баланың анасы Фатима Абдулла ат-Батш соңғы күндері көз алдынан кетпейтін сұм көріністі айтып берді. Оның сөзінше, іздеу жұмыстары дәл осы зиратта жүріп жатқанын естігенде-ақ жұрттың зәресі ұшқан.
«Бәріміздің зәреміз ұшты… Операция ат-Батш зиратында жүріп жатқанын білдік, бәрі қорықты: келесі кезекте кімнің жақынының қабірі ашылады деп. Көз алдыма техника күйеуімнің қабіріне жақындап келе жатқандай елестеді де: “Жоқ, Алла!” дедім», — дейді Фатима.
Фатиманың күйеуі Мұхаммад әл-Шаарауи 2024 жылдың 11 желтоқсанында дрон соққысынан қаза тапқан. Сол кезде Фатима балаларымен бірге Газаның оңтүстігіне мәжбүрлі түрде көшірілгенін айтады. Арада уақыт өтсе де, қаза болған жанның қабіріне барып, көңіл жұбату да қиындаған.
Фатиманың айтуынша, жақыныңды жоқтап, оның арын сақтауға қалған соңғы мүмкіндік те аяққа тапталғандай.
«Мәйіттер шашылып жатыр, сүйектер, лақтырылған дорбалар… Қабірлерді бульдозермен бұзып, сүйектерді түк көрмегендей үйіп-төгіп жатты».
Al Jazeera-ның мәліметінше, Израильдің тұтқындағы полицейі Ран Гвилидің денесін іздеу және алып шығу барысында қысқа уақытта шамамен 250 қабір тексерілген. Жергілікті мәліметтер мен әуеден түсірілген кадрларға сүйенсек, операция кезінде ескі де, жаңа да қабірлер қазылып, көптеген құлпытастар қираған, зираттың жалпы көрінісі күрт өзгерген.
Фатима зиратқа бұрын жиі барып тұрғанын, мереке күндері балаларын ертіп апарып, әкелеріне «қонаққа» барғандай сезінетінін айтады. Алайда 2024 жылдың маусымында Шужайя ауданынан жаппай көшірілу басталғаннан кейін, қорым маңындағы жол жабылып, үйінді мен әскери техникалар көбейіп, ол жаққа бару қиындаған.
Мадлен Шукайле үшін бұл жағдай бұрынғы жараны қайта тырнаған. Ол 2023 жылдың 28 қазанында әпкесі Марам мен төрт айлық қызы Юмнаның қаза тапқанын, кейін екеуінің ат-Батш зиратына жерленгенін айтады. Бірақ қазу жұмыстары жүріп өткен соң, олардың денесі не болғанын да, қабір қалпына келтірілді ме — оны да білмей отырғанын жеткізеді.
«Көп әуреден соң орнын таптық. Барсақ, қабір тұр, құлпытасы аман… Жан шыдатпайтын ауыр еді. Бірақ енді осы сәтке дейін бізді одан да айырды… оны тағы бір рет өлтіргендей», — дейді Мадлен.
Тағы бір кейіпкер — Рола Абу Сидо. Оның айтуынша, әкесінің қабірі әл-Шифа маңындағы уақытша қорымда болған, бірақ кейінгі операциялардан соң бульдозерлер ол аумақты тегістеп, белгі-құлпытаның бәрі жоғалған.
«Туыстарымыз операциядан кейін барып, қабірді іздеді. Бірақ орнын таба алмадық, жері бульдозермен тегістеліп кеткен деді», — дейді Рола.
Сондай-ақ құқық қорғау ұйымдары Израиль әскери операциялары кезінде зираттардың бульдозермен тегістелуі, қабірлердің қазылып, мәйіттердің жоғалып кетуі туралы деректерді бірнеше рет құжаттағаны айтылады. Euro-Med Human Rights Monitor ұйымы Газадағы 60 зираттың шамамен 21-і толық немесе қатты бүлінгенін, мүрделердің қазылып, араласып, жоғалып кеткенін тіркегенін мәлімдеген. Сонымен бірге ХАМАС жүздеген қабірдің қазылып, қорланғанын айыптап, мұны «этикаға да, заңға да сыймайтын әрекет» деп атаған.
БҰҰ Адам құқықтары жөніндегі жоғарғы комиссары Фолькер Тюрк 2024 жылдың сәуірінде әл-Шифа және Нассер ауруханалары маңынан жаппай қабірлер табылғанын атап өткен. Онда жүздеген мәйіт болғаны, арасында әйелдер, қарттар, жаралылар да бар екені айтылады. Кейбірінің байлаулы және жалаңаш күйде табылғаны «елеулі алаңдаушылық» туғызғаны да көрсетілген.