Бүгін, 17:42
Оңтүстіктегі ірі қала – Алматыда отбасылық және гендерлік саясат әлеуметтік төлемдермен ғана шектелмеуі тиіс. Халық саны қарқынды өсіп жатқан мегаполисте қай кезде де отбасының тұрақтылығы денсаулық сақтау, жұмыспен қамту, тұрғын үй, бала күтімі, қауіпсіздік және әйелдердің қоғамдық өмірге қатысу мүмкіндіктерімен тікелей байланысты кешенді мәселе, деп хабарлайды kznews.kz.
Ұлттық статистика бюросының мәліметінше, 2026 жылғы 1 маусымда Алматы халқының саны 2 млн 366,5 мың адамға жетті. Биылғы қаңтар-мамыр айлары аралығында қалада 12 018 сәби дүниеге келген. Бұл 2025 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 7,2 пайызға аз. Табиғи өсім 7 218 адамды құраса, көші-қон сальдосы 11 204 адам деңгейінде қалыптасты. Яғни, мегаполис тұрғындарының саны табиғи өсіммен қатар ішкі және сыртқы көші-қон есебінен де көбейіп келеді.
Бұл көрсеткіштер Алматыдағы демографиялық саясатты тек бала туу санымен бағалауға болмайтынын аңғартады. Жас отбасылар үшін баспананың қолжетімділігі, балабақшадан орын табу, тұрақты жұмысқа орналасу, сапалы медициналық қызмет алу және қауіпсіз ортада өмір сүру мүмкіндігі шешуші мәнге ие. Өйткені отбасын құру туралы шешім азаматтардың болашаққа деген сенімімен тығыз байланысты.
Қаланың әлеуметтік қолдау жүйесіне түсетін жүктеме де аз емес. 2025 жылғы қазандағы ресми мәлімет бойынша, Алматыда 42 056 көпбалалы отбасы тұрған. Олардың қатарында «Алтын алқа» және «Күміс алқа» иегері атанған 6 488 ана бар. Қаладағы сегіз «Бақытты отбасы» орталығында 11 336 адам тіркеліп, 41,9 мың адам ақпараттық және ресурстық қолдау алған. Тағы 6,1 мың адамға заңгерлік және әдістемелік көмек көрсетіліп, 2,7 мың адам оқыту мен тренингтерге қатысқан. Орталықтардың көмегімен 237 адам жұмысқа орналасып, 45 азамат кәсіп бастауға арналған грант иеленген.
2025 жылдан бастап қалада қиын өмірлік жағдайға тап болған отбасыларға кешенді көмек көрсететін Отбасын қолдау орталығы да жұмыс істейді. Ресми есепте орталықта 956 адам тіркелгені, 2,8 мың азаматқа түрлі қолдау көрсетілгені айтылады. Оның ішінде 439 адам психологтің, 242 адам заңгердің көмегіне жүгінген. Мобильді топтар 118 рет отбасылардың тұрғылықты жеріне барып, 989 жеке қолдау жоспарын әзірлеген. Бұл әлеуметтік саясаттың бір реттік төлемнен әр отбасының мәселесін жеке қарастыратын сүйемелдеу үлгісіне ауысып келе жатқанын көрсетеді.
Әуезов ауданының әкімі Абзал Егембердиев әлеуметтік көмек ең алдымен нақты мұқтаж адамға бағытталуы керек екенін атап өтті.
– Біздің жұмысымыздың негізгі басым бағыттарының бірі – халықтың әлеуметтік осал топтарын қолдау. Әлеуметтік салаға бөлінген қаражаттың едәуір бөлігі ерекше қажеттілігі бар азаматтарды қолдауға бағытталған. Біз шын мұқтаж жандарға атаулы әрі жүйелі көмек көрсетуге күш салып келеміз, – деді Абзал Егембердиев.
Әуезов ауданындағы Отбасын қолдау орталығының өзі 21 мыңнан астам адамға қызмет көрсетеді. Бұл мысал мегаполистегі отбасы саясатының аудан деңгейіне дейін жетіп, тұрғынға жақын болуының маңызын көрсетеді.
Отбасының тұрақтылығы ана мен баланың денсаулығынан басталады. Алматыда перинаталдық көмек, балалар кардиохирургиясы, феталдық медицина және шала туған нәрестелерді күту бағыттары дамып келеді. Қалалық Перинатология және балалар кардиохирургиясы орталығында нәрестелерге өмірінің алғашқы күндерінде күрделі операциялар жасалып, аз инвазивті емдеу тәсілдері енгізілуде. Алматы қаласы Қоғамдық денсаулық сақтау басқармасының басшысы Марат Пашимов ана мен бала денсаулығын қорғауды мемлекеттік саясаттың негізгі басымдықтарының бірі деп атады.
– Бізді ортақ міндет – медицинаны дамыту және ең осал пациенттерге, яғни аналар мен жаңа туған нәрестелерге көрсетілетін көмектің сапасын арттыру біріктіреді. Тәжірибе алмасу, практикалық жағдайларды талқылау және озық технологияларды көрсету денсаулық сақтау жүйесінің дамуына тың серпін береді деп сенемін, – деді Марат Пашимов.
Ана өлімін, нәрестелер арасындағы асқынуларды азайту және әйелдердің репродуктивті денсаулығын қорғау – демографиялық саясаттың тікелей нәтижесі. Сондықтан жүкті әйелді дәрігерлік бақылаумен қамту ғана емес, жүктілікке дейінгі дайындық, бедеуліктің алдын алу, босанғаннан кейінгі психологиялық қолдау мен ерте жастағы балалардың дамуын бақылау да біртұтас жүйеде қарастырылуы керек.
Отбасы құндылықтарын қолдау әйелдің қызметін тек үй мен бала тәрбиесінің аясында қарастыру деген сөз емес. Әйелдің білім алуы, кәсіппен айналысуы, еңбек нарығына еркін қатысуы және басқарушылық шешімдер қабылдауы отбасының экономикалық тұрақтылығын күшейтеді. Алматыда әйелдер көшбасшылығы, кәсіпкерлік, ғылым мен инновация мәселелеріне арналған ірі алаңдардың өткізілуі де осы бағыттағы қоғамдық сұранысты көрсетеді.
Алматы әкімінің орынбасары Нұрлан Әбдірахым қаланың әйелдердің бастамалары мен идеяларын дамытудағы рөліне тоқталды.
– Алматы – Қазақстанның жүрегі, ірі мегаполис, ғылыми және мәдени орталық. Орталық Азиядағы әйелдер көшбасшылығының ең ірі форумы дәл осы жерде өтіп жатқанының символдық мәні бар. Бұл – идеялар, тәжірибе мен әйелдердің энергиясы тоғысатын, жаңа бастамалар іске асуға серпін алатын алаң, – деді ол.
Әйелдердің экономикалық белсенділігін арттыру үшін тек грант беру жеткіліксіз. Қолжетімді балабақшалар, икемді жұмыс кестесі, қайта даярлау курстары, ерекше қажеттілігі бар бала тәрбиелеп отырған аналарға уақытша күтім қызметі және үйден жұмыс істеу мүмкіндіктері қажет. Мұндай жағдай жасалмайынша, әйелдің жұмысқа орналасуы көбіне отбасы мен мансаптың бірін таңдауға мәжбүрлейтін мәселеге айналады.
Отбасылық саясаттың тағы бір маңызды бағыты – әйелдер мен балаларды зорлық-зомбылықтан қорғау. Алматыдағы биылғы «Зорлық-зомбылықсыз 16 күн» науқанына Отбасын қолдау орталығы, әкім жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі комиссия мен қалалық полиция департаменті қатысқан. Студенттерге қауіп белгілерін ерте анықтау, дағдарыс кезінде әрекет ету және көмек қызметтеріне жүгіну жолдары түсіндірілген. Науқан аясында қалада 20-дан астам кездесу, тренинг, акция және диалог алаңын өткізу қарастырылған.
Отбасы құндылығы тек мерекелік іс-шаралармен немесе ұранмен өлшенбейді. Оның нақты өлшемі – отбасының дағдарыс кезінде жалғыз қалмауы, ананың қауіпсіз босануы, баланың сапалы білім мен медицинаға қол жеткізуі, әйелдің экономикалық дербестігі және қарттардың қамқорлықсыз қалмауы.
Алматыдағы қазіргі тәжірибе әлеуметтік қолдаудың біртіндеп кешенді сипат алып келе жатқанын көрсетеді. Ендігі міндет – медициналық, әлеуметтік, психологиялық, құқықтық және жұмыспен қамту қызметтерін өзара байланыстыру. Отбасы бір мекемеден екіншісіне жіберілмей, қажетті көмекті «бір терезе» қағидаты бойынша алуы қажет. Сонда ғана отбасылық және гендерлік саясат статистикалық есептің емес, қала тұрғындарының күнделікті өмір сапасын жақсартатын нақты тетікке айналады.
