«Vesnovka» мен «UshQonyr» тұрғын үйі: ұрланған қаражат мемлекетке қайтарыла ма?

0
32

Кәсіп ашу тұрғысынан ең қауіпті саланың бірі – құрылыс. Ал, бұл салада құрылысшыларды да, үлескерлерді де, сатып алушыларды да «алдап-cоғатын» адамдар болады. Үлестік құрылысқа қатысушылардың баспанасыз, ақшасыз қалуы, ипотекалық несие алушылардың қиын жағдайға душар болып, пәтерлерінен айырылуы, түрлі себептермен кепілге алған несиелерін төлей алмай қалуы, тұрғын үйді тартып алу жағдайлары да көп орын алып жатады.

«Vesnovka» мен «UshQonyr» тұрғын үйлерінде де осыған ұқсас келеңсіз жағдайлар орын алған.
Бұқаралық ақпарат құралдарында дәл осы тұрғын үй кешеніндегі олқылықтар туралы түрлі ақпарат бар. Мәселен, 2015 жылы КТК телеарнасының «Элиталық кешен үлескерлері 10 жылдан соң өздерін жария етті» телебағдарламасында көп дүниенің басы ашылды. Тұрғын үй салынып болғанымен, үлескерлер оған кіре алмаған. Олардың Ресейде тіркелген жаңа иесі болып шықты. Үлескерлердің айтуынша, Ресейде тіркелген компания да оған белгілі бір көлемде қаржы құйған.

Алайда құрылыс басшысы Олег Әмірбеков те бұл оқиғадан хабарсыз екен. Бұл өте қызық жайт. Жаңа ғимаратта қанша ақша айналымы жүргенін білу үшін, алдымен пәтерлердің құнын білу керек. Үлескерлер 10 жыл бұрын екі бөлмелі пәтер үшін 300 мың доллар төлеген. Әрине, бұл өте қымбат баспана.

Ал жақында «Vesnovka» тұрғын үй кешеніне қатысты тағы бір жанжал шыққаны туралы ақпарат тарады. Басты шағым түсіруші –кәсіпкер. Ол өз компаниясын әлдекім заңсыз иеленіп алды деп айыптады. Дәл осындай сценарий олигарх Дінмұхамет Ыдырысов пен оның бауыры Құлмұхамед Ыдырысов, сондай-ақ Қайрат Бағланұлы Мәмиев те кездеседі.
Бұл оқиғаны «Время» газеті «Бумерангтың оралуы»

(https://time.kz/articles/territory/2022/07/20/vozvrashhenie-bumeranga) мақаласында жазған еді.
Құрылыс басқарушысы «ГлобалСтройИндустрия» ЖШС болды. Бастапқыда құрылтайшы Ерік Суанқұлов жеке қаржы ресурстарын пайдаланып, кейін ол қалған аумақтарға басқа үлескерлерді тартқан. Оның ішінде «Боулэнд» ЖШС – 2700 ш.м-ге 770 млн теңге жұмсаған.

2014 жылы Құлмұхамед Ыдырысов СК-ға инвестор ретінде кірді. Ол ағасы Дінмұхамет Ыдырысовқа тиесілі «Qazaq» банкінен 2,7 миллиард теңге несие алып, 12 мың шаршы метр жерді сатып алған.

2015 жылы екі корпустан тұратын бірінші кезеңнің құрылысы аяқталуға жақын еді. Кейін Суанқұловтың пікірінше, «Бауленд» ЖШС Ыдырысовтармен бүкіл тұрғын үй кешенін рейдерлік жолмен басып алу мақсатында келісімге отырып, барлығы 12 000 шаршы метрді талап етіп, сотқа шағымданған.

«Рейдер» талаптары құрылыстың тоқтап қалуынан туындаған!!!

Бірақ оқиға мұнымен аяқталған жоқ. Үлкен шайқасқа «ауыр артиллерия да» қосылды. Осы жағдайды пайдаланып, олигарх Дінмұхамет Ыдырысовтың өзі ағасы Құлмұхамедтің мүддесін қорғап, «Баулэнд» ЖШС-мен проблемаларды шешеміз деген сылтаумен бизнеске кірісіп, оны «ГлобалСтройИндустрия» ЖШС-ның акцияларының бақылау контентін беруге көндірген.

Әрине, нысанның құрылысы аяқталғаннан кейін берілген үлесті қайтару туралы келісім де болған.
Жалқаулықтың кесірінен құрылыс компаниясының 51% көлеміндегі бақылау пакеті «Ордабасы» корпорациясының қызметкері Қайрат Мәмиевке тегін берілді.

Алмалы аудандық сотының «Боулэнд» ЖШС-ға берілу керек болған 11 000 ш.м. тұрғын үй туралы шешімі күшін жойып, қайта қарауға берілді. Жаңа сот процестері барысында Ыдырысовтар тағайындаған «ГлобалСтройИндустрия» ЖШС директоры Нұржанов «Баулэнд» ЖШС-мен делдалдық келісім жасасады, оған сәйкес барлық тұрғын үй кешені олар бұрын бірлесіп құрған «Жәңгір Тау» ЖШС-не беріледі. «Жәңгір Таудың» құрылтайшылары «Боулэнд» ЖШС (30%) және Құлмұхамед Ыдырысовқа (70 %) тиесілі.

Әрине, мұның бәрінен Ерік Суанқұлов пен басқа да үлескерлер хабарсыз болған. Соттың бұл медиациялық келісімді заң бұзушылықпен бекітіп, сот актілерінің базасына неліктен тіркегені түсініксіз. Себебі Суанқұлов пен басқа үлескерлерден «Vesnovka» тұрғын үй кешенінің мүлкін беруге келісімін растайтын құжаттар ұсынылмаған.

Оның үстіне «ГлобалСтройИндустрия» ЖШС-нің директоры Нұржанов компанияның барлық құрылтайшыларының келісімінсіз, яғни Суанқұловтың хабарынсыз мүлікті иеліктен шығаруға құқығы жоқ. Ал арызданушының айтуынша, Мәмиев пен Нұржанов Ыдырысовтардың нұсқауымен әрекет етіп, алаяқтыққа барған.

Қазақстан Республикасының Президенті — соңғы инстанция ма?

Айта кету керек, Дінмұхамет Ыдырысов Қазақстанның ең бай 50 кәсіпкерінің тізіміне енген олигарх қана емес, Мәжілістің бұрынғы спикері Нұрлан Нығматулиннің досы, Қайрат Сатыбалдымен, оның ішінде «Ордабасы» компаниясы арқылы жақын араласқан және сот ісін жүргізудің «шебері». Мысалы, Ыдырысов тіпті ҚР Ұлттық банкін сотқа берген. Ал «АлматыМетроҚұрылыс» басшысы Қайрат Рейімов 2019 жылы мамырда Дінмұхамет Ыдырысовпен соттасқан уақытта тергеу изоляторына жабылып, 6 айға қамалған.

Дегенмен, Ерік Суанқұлов егжей-тегжейлі баяндаған «Vesnovka» тұрғын үй кешеніне қатысты компанияны заңсыз басып алып, үлескерлерді пәтерлерінен айыру оқиғасы — алғашқы алаяқтық жағдай емес. Ол — Ыдырысов пен Мәмиевтің күнделікті тәжірибесі.

Қайрат Мәмиевтің де (Дінмұхамет Ыдырысов болуы мүмкін) тағы бір сенсациялық нысаны – «ҮшҚоныр» (Айсұлудың ескі аты) тұрғын үй кешенінің құрылысы аяқталуға жақын сияқты. Бұл оқиға тағы қайталануы мүмкін бе? Бірақ нәтижесінде бұл нысанды кім алатыны белгісіз.

Шынында да, бұл нысандарда шарттық міндеттемелердің бұзылу фактісі бар. Себебі сол баяғы меншік иелері, бірдей үлескерлер, қосалқы мердігерлер. Ешқандай өзгеріс жоқ. “UshQonyr” LCD «Vesnovka» тұрғын үй кешенін тағы қандай келеңсіздіктер күіп тұрғанын ешкім білмейді. Тұрғын үй кешенінің үлескерлері қатты зардап шегуі мүмкін.

Мысалы, Тоқберген Әбиев 8 мамырда 2021 жыл журналистік зерттеу жүргізді. Қайрат Мәмиевтің «Best Craft» компаниясының құрылысшыларға қыруар қарызы ғана емес, сонымен қатар құрылыс техникасын, қосалқы мердігерлердің құрылыс материалдарын заңсыз тартып алып, келісім-шарттық міндеттемелерді жүйелі түрде бұзғаны анықталды.

Бұл туралы журналистке Мамиевпен бірге «UshQonyr» ТК – де жұмыс істеген төрт құрылыс ұйымының өкілдері айтқан. Мысалы, «Монолит» бас мердігер ұйымының директоры 2018 жылдан бастап 2019 жылдың тамыз айына дейін “Best Craft” компаниясымен жұмыс істеген. Бастапқыда бәрі жақсы болып көрінгенімен, тек жалпы келісімге ғана қол қйылып, қалған қосымшалармен жұмыс кейінге қалдырылған. Сонымен қатар, “Best Craft-та” кадрлардың үлкен айналымы бар. Сондықтан қиын жағдайда кімнен нені сұрайтыныңды білмейсің.

Бірнеше айдан кейін Тапсырыс берушінің қаржылық қиындықтарының алғашқы белгілері туындаған: объектінің құрылысы – «UshQonyr» ТК үш кезекке бөлініп, осылайша жеткілікті қаржыландырудың жоқтығын мойындады. Кейін жұмысшылардың еңбекақысы белмей, нәтижесінде “Монолит” компаниясының басшысы өз қалтасынан ақша шығаруға мәжбүр болған.

2019 жылдың тамыз айында “Монолиттің” құрылыс техникасы ұрланғаны белгілі болды. Нәтижесінде екі ұйым арасында сот ісі басталды.

«Монолит» директорының айтуынша, бас мердігерге 340 миллион теңге, есеп айырысуды жабу үшін тағы 150 миллион теңгеге жуық қарыз болған, тіпті сот анықтаған ұрланған техниканың құны 70-75 миллион теңгені құраған.

2020 жылдың тамызында “Best Craft” жағдайдың ушығып кеткенін түсінгенде, олар активтерді қайтара бастаған.

Тоқберген Әбиевтің журналистік зерттеуінде басқа да компаниялар осыған ұқсас жағдайды баяндап берген.

Енді құрылыс ұйымдары, құрылысшылар, үлескерлердің соңғы үмітіеліміздің Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевта болмаө, өйткені сот та, бақылаушы органдар да, тиісті ведомстволар да Дінмұхамет Ыдырысовты, Құлмұхамед Ыдырысов пен Қайрат Мәмиевке төтеп бере алмай жатыр.

P.S. 2022 жылдың 28 шілдесінде CPC жаңалықтары Алматыда ірі дистрибьюторлық компанияның 200-ге жуық қызметкері («TezCo Trade» ЖШС, бас директор Мәди Әубәкіров, компанияның құрылтайшысы Қайрат Мәмиев) кенеттен жұмыссыз қалғанын хабарлады. Жаппай қысқарту туралы оларға ешкім ескертпеген. Сонымен қатар, адамдарға уәде етілген бонустар әлі төленбеген. Бұрынғы қызметкерлер прокуратураға хат жазды …

Кейбір мәліметтер бойынша, Мамиев Қайрат Бағланұлы қаңтар оқиғасын қаржыландырды деген күдікке ілінген және “Жабайы Арман” лақап атымен танылған Арман Жұмагелдиев сияқты сотталушымен тығыз байланыста болған. Осы оқиғаларға байланысты ол Қазақстан Республикасынан кетіп қалған (бұл ресми нұсқа емес, бірақ өзекті).