АҚШ Мемлекеттік хатшысы Майк Помпео,

0
1

Помпео – Біз Иранның ядролық қаруына ешқашан жол бермейміз

АҚШ Мемлекеттік хатшысы Майк Помпео Тегеранды нацистік режиммен салыстырып, Вашингтон Иранға эмбаргоны ұзарту үшін қолдан келгеннің бәрін жасайтынын баса айтты.
АҚШ Мемлекеттік хатшысы Майкл Помпео 9 мамырда мәлімдеме жасады, онда ол АҚШ – ның Иранға ядролық қару шығаруына ешқашан жол бермейтініне сендірді. Құжат Мемлекеттік департаменттің сайтында жарияланды.
«75 жыл бұрын Америка Құрама Штаттары мен біздің одақтастарымыз нацистер әлемін және олардың жек көретін идеологиясын жою үшін біріккен болатын. Бүгін біз басқа қылмыстық режимнен аймақтық өлшемдегі бейбітшілік үшін маңызды сын – қатерге тап болып отырмыз және біз әлемдегі антисемитизмнің жетекші демеушісі болып табылатын мемлекетті тоқтату үшін халықаралық қауымдастықты тағы да бізге қосылуға шақырамыз», – деді Помпео өз мәлімдемесінде.
Ол соңғы екі жылда АҚШ билігі Иранға терроризмді қаржыландыруға жол бермеу үшін бірқатар қатаң санкциялар салғанын еске салды.
«Америка Құрама Штаттары барлық дипломатиялық мүмкіндіктерді қару – жарақ жеткізіліміне БҰҰ эмбаргосының мерзімін ұзартуды қамтамасыз ету үшін пайдаланады… Ал біз Иранға ядролық қаруға ие болуға ешқашан жол бермейміз», – деді Помпео.
2015 жылдың 20 шілдесінде БҰҰ Қауіпсіздік Кеңесі Ираннан санкцияларды алып тастаудың орнына оның ядролық бағдарламасын шектеуге бағытталған келісімді мақұлдады. Тегеран ядролық қару жасау идеясынан бас тартатынына кепілдік берді. 10 жылдан кейін, егер Иран ядролық келісімнің шарттарын сақтаса, БҰҰ резолюциясындағы барлық шектеулер мен шарттарды тоқтату керек.
2018 жылдың 8 мамырында АҚШ президенті Дональд Трамп өз елінің Иранға қатысты «апатты» деп санайтын Біріккен іс – қимыл жоспарынан шығатынын мәлімдеді. Трамптың айтуынша, Тегеран ядролық қару саласындағы зерттеулердің жалғасуын болдырмай, әлемдік қауымдастықты алдады.
Иран президенті Хасан Рухани АҚШ – ның ядролық келісімнен шығуына риза екенін айтты. Ол Вашингтонды «проблемалы серіктес» деп атады және өзінің жұмысын жалғастыратындығын хабарлады және Франция, Ұлыбритания, Германия, Қытай және Ресеймен келісім бойынша өзінің жұмысын жалғастыратындығын хабарлады. Рухани сонымен қатар Тегеран уран байытуды өнеркәсіптік ауқымда қайта бастауы мүмкін екенін ескертті.
2019 жылы 6 тамызда Трамп Иранға қарсы санкцияларды қайта қалпына келтіретін жарлыққа қол қойды, олар ядролық келісімге қол қойылғанға дейін күшінде болды. Олар 5 қарашада күшіне енді. 2019 жылдың 8 мамырында Иран ядролық келісім бойынша міндеттемелердің бір бөлігін орындаудан бас тартқаны туралы мәлімдеді.
14 қаңтарда Иранның ядролық бағдарламасы бойынша бірлескен кешенді іс – қимыл жоспарына қатысушы елдердің сыртқы істер министрліктерінің басшылары Иранның SVP бойынша міндеттемелерін орындамай отыр деп мәлімдеді және шарт бойынша дауларды шешу тетігін іске қосты.
14 қаңтарда Иранның ядролық бағдарламасы бойынша бірлескен кешенді іс – қимыл жоспарына қатысушы елдердің сыртқы істер министрліктерінің басшылары Иранның осы жоспары бойынша міндеттемелерін орындамай отыр деп мәлімдеді және шарт бойынша дауларды шешу тетігін іске қосты.
Иран СІМ – нің өкілі Аббас Мусави 20 қаңтар күні Иран өз міндеттемелерінің аяқталғанына қарамастан, 2015 жылғы ядролық келісімге кірді деп мәлімдеді.

Керімсал Жұбатқанов, Қазақ – Орыс халықаралық университетінің доценті, тарих ғылымдарының кандидаты