Сапа менеджменті жүйелерін сертификаттаудың мәні

0
4

Соңғы жылдары әлемде 9000 сериялы ИСО стандарттарына сәйкестігіне өзінің сапа менеджменті жүйесін (СМЖ) сертификаттаған компаниялар саны қарқынды өсуде. Қазіргі уақытта бұл стандарттарды 80-нен астам ел қолданады. Ллойд тіркелімінің мәліметтері бойынша сертификатталған СМЖ бар кәсіпорындар қалғандармен салыстырғанда 2-3 есе тиімді жұмыс істейді.
Сапа менеджменті жүйелерін сертификаттаудың қарқынды өсу үрдісі сыртқы себептерге де (тапсырыс берушінің талабы, бәсекеге қабілеттілікті арттыру), сондай-ақ ішкі себептерге де байланысты.

Маңызды сыртқы себептерге көптеген шеткі органдар мен сертификаттау жүйелері өнімді сертификаттау рәсімдерінде сапа менеджменті жүйесін сертификаттауды қамтитыны жатқызуға болады. Еуропалық Одақта өнімді міндетті сертификаттауды белгілейтін қолданыстағы он бір директиваның жетеуі сәйкестік белгісін алу шарты ретінде сапа менеджменті жүйесін сертификаттауды көздейді — СЭ. Сапа менеджменті жүйелерін сертификаттау ұлғайтуға мүмкіндік береді бағасын өнімге орташа есеппен 1,5—2 есеге.
Сапа менеджментінің сертификатталған жүйесі бар кәсіпорындар кредит беру мен сақтандырудың жеңілдетілген шарттарына (сапасыз өнім үшін зиянды сақтандыру кезінде) үміткер бола алады. Сертификатталған сапа менеджменті жүйесінің арқасында кәсіпорын халықаралық тендерлерде жеңіске жетеді. Туындаған жағдайда сот талап-арыз неке байланысты өнімнің сапа менеджменті жүйесіне сертификат бағаланып, сот кінәсіздік дәлелі. Бірқатар елдердің үкіметтері мемлекеттік тапсырысты орналастыру туралы мәселені шешу кезінде Сапа менеджментінің сертификатталған жүйесі бар кәсіпорындарға артықшылық береді.

Кәсіпорындарды сапа менеджменті жүйелерін сертификаттауға итермелейтін ішкі себептер:
Тұтынушының қажеттіліктерін толық қанағаттандыру;
Өндіріс шығындарын қысқарту;
Тұтынушылар мен қадағалау органдары тарапынан тексерулер санын қысқарту;
Өндіріс мәдениетін жақсарту;
Сапа үшін жауапкершілікті арттыру.
Бірқатар кәсіпорындардың сапа менеджменті жүйесіне бір мезгілде ұлттық сертификат, сондай – ақ халықаралық сертификаттау фирмаларының бірі-«Бюро Веритас», ағылшын үкіметі аккредиттеген «Ллойда тіркелімі»(LRQA), «Дет Норске Веритас», «Тюф-серт» және т.б. сертификаты бар.

Бірқатар елдерде сертификатталған сапа менеджменті жүйесі бар ондаған мың кәсіпорын жұмыс істейді.
11.2. Сапа менеджменті жүйесіне ИСО 9000 стандарттарының талаптары
ИСО 9000 стандарттарының жанұясы барлық типтегі ұйымдарға сапа менеджментінің тиімді жүйесін енгізуге және пайдалануға көмектесу үшін әзірленген. Сертификатталған СМЖ — ның болуы ұйымның тұтынушының белгіленген талаптарына жауап беретін өнімді тұрақты жеткізуге әлеуетті қабілетті екенін объективті куәлік болып табылады.
ИСО 9001: 2000 стандартында жалпы талап ретінде [ИСО 9001:2000 үдерістер желісі түрінде СМЖ ұсыну қажеттілігі анықталған. ескерту.1 (а-в)]. Ұйым процестері желісін сипаттаудың болуы үдерістердің басқарылатын жағдайларда анықталғанын және орналасқанын объективті куәгерлік болып табылады.
СМЖ құрамына:
СМЖ процестерінің түрлері.
ИСО 9001: 2000 стандартына сәйкес ұйымның СМЖ-не келесі үдерістердің түрлері кіруі тиіс:
СМЖ шеңберінде жоғары басшылықтың жауапкершілігін жүзеге асыру процестері;
Ресурстармен менеджмент процестері; өнімді құру процестері;
СМЖ өлшеу, талдау және жақсарту процестері;
СМЖ міндетті процедуралары.
Ұйымның СМЖ осы процестердің орындалуын реттейтін міндетті процестер мен рәсімдерді қамтуы тиіс:
Құжаттаманы басқару (ИСО 9001:2000. п 4.2.3);
Сапа жазбаларын басқару (ИСО 9001:2000. 4.2.4-т.);
Ішкі аудиттер өткізу (ИСО 9001: 2000. 8.2.2-т.);
Сәйкес келмейтін өнімді басқару (ИСО 9001: 2000 п.8.3);
Түзету әрекеттерін орындау (ИСО 9001:2000. 8.5.2-т.);
Ескерту әрекеттерін орындау (ИСО 9001:2000. п. 8.5.3).

СМЖ құжаттарының түрлері

Ұйымның СМЖ-де құжаттардың келесі түрлері анықталуы тиіс:
Сапа менеджменті саласындағы ұйымның саясатын, мақсаттары мен міндеттерін қамтитын құжаттар;
Сапа жөніндегі басшылық;
Ұйым құрылымының және сапа қызметінің сипаттамасын қамтитын құжаттар;
Бөлімшелер туралы ережелер мен СМЖ процестері шеңберінде ұйым қызметкерлерінің лауазымдық нұсқаулықтарын қамтитын құжаттар;
Ресурстарды жоспарлау, басқару және жақсарту үшін қажетті үдерістер жөніндегі құжаттама;
Рәсімдер: ИСО 9001: 2000 стандарты тұрғысынан міндетті және ұйым басшылығы тұрғысынан қажетті;

Сапа жазбалары;
Ішкі аудит нәтижелері туралы жазбалар;
Өнімдер/қызметтер, шығарылатын өнімдер/қызметтер, шикізат, материалдар, жиынтықтаушы және т. б. жеткізушілердің негізгі тұтынушыларының тізбесі;
Шығарылатын өнімнің сапасы туралы құжаттар;
Бақылау және/немесе қадағалау мемлекеттік органдарының өнімдерді/көрсетілетін қызметтерді тексеруі туралы мәліметтер;
Өзенде анықталмаған СМЖ-ге қатысы бар басқа да құжаттар.
СМЖ құру
ИСО 900(1-3):1994 үлгідегі СМЖ бар немесе оны «нөлден» құратын ұйымдар ИСО 9001:2000 талаптарына сәйкес келетін СМЖ шығысынан алуы тиіс.
СМЖ құру (қайта құру) шеңберіндегі жұмыстардың негізгі түрлері мыналар болып табылады: 1. Сапа менеджменті саласындағы саясатты, мақсаттар мен міндеттерді қалыптастыру; 2. СМЖ процестерінің сипаттамасы; 3. СМЖ құжаттамасын әзірлеу (өзгерту), оның ішінде: a. Сапа жөніндегі Нұсқаулық; b. Міндетті және қажетті рәсімдерді (ұйымның нормативтік құжаттарын, кәсіпорынның стандарттарын, регламенттерді және т. б. қоса алғанда); с. Туралы ережелер мен лауазымдық нұсқаулықтарды; d. Сапа жазбалары. 4.Персоналды оқыту.
11.3. Сапа менеджменті жүйелерін сертификаттау ережелері мен тәртібі
Сапа менеджменті жүйелерін сертификаттау бірқатар жалпы принциптерге негізделген:
Сертификаттау ерікті сипатқа ие және өтініш берушінің, яғни өнімді дайындаушының өзінің бастамасы бойынша ғана жүргізіледі.
Сертификаттау кезінде бағалау нәтижелерінің жаңғыртылуы бірыңғай талаптарға, бағалау нәтижелерін құжаттық ресімдеуге және сертификаттау жөніндегі органдардың құжаттамасын есепке алу мен сақтауды нақты ұйымдастыруға негізделген ережелер мен рәсімдерді қолданумен қамтамасыз етіледі.

Сапа менеджменті жүйелерін бағалаудың объективтілігі сертификаттау органдарының тәуелсіздігі мен олардың сарапшыларының тиісті құзыреттілігіне кепілдік беріледі.
Сертификаттау нәтижелері үшін жауапкершілік өтініш берушіге жүктеледі (сертификаттау жөніндегі орган фирмаға сертификаттаудың оң нәтижесіне кепілдік бермейді).
Сертификаттау оның барысында алынған ақпарат, сондай-ақ сертификат беруден бас тарту себептері (егер бұл орын алса) жариялылық мәні болып табылмайды, сонымен қатар сертификаттау процесінде кәсіпорын ұсынатын барлық құжаттар сертификаттау жөніндегі органның меншігі болып табылады.
Сертификаттаудың оң нәтижелері, әдетте, тиісті тізілімдерде (бюллетеньдерде) тіркеледі, бұл жарнама және кәсіпорынның беделін арттыру құралы болып табылады.

Сапа менеджменті жүйесін сертификаттаумен СМЖ сертификаттаудың арнайы органдары — сертификаттау жөніндегі халықаралық ұйым немесе елдің Мемстандарт органдары тарапынан аккредитациясы бар мемлекеттік және жеке компаниялар айналысады.
Беларусь Республикасында сапа менеджменті жүйесін сертификаттау өнімді (қызметті) тұтынушыларда, дайындаушы-кәсіпорындардың басшылығында және басқа да мүдделі тараптарда дайындаушының тұтынушыны белгіленген талаптарға сәйкес келетін өніммен қамтамасыз ету мүмкіндігіне сенімділік жасау үшін ұйымдандырылады және жүргізіледі.
Кәсіпорын өзінің сапа менеджменті жүйесін сертификаттау туралы шешімді ИСО стандарттарын енгізу, сертификаттау жөніндегі органды таңдау, персоналмен түсіндіру жұмыстарын жүргізу, сыртқы аудиторлармен жұмыс істеу үшін кәсіпорынның жауапты өкілдерін тағайындау кіретін тиісті дайындық жүргізілгеннен кейін қабылдайды.
Кәсіпорында, ұйымда ИСО стандарттарын енгізу бойынша жұмыстардың басталуы оның әрбір кезеңі бойынша тиісті ұйымдастырушылық-өкімдік құжаттармен (бұйрықтармен, өкімдермен) ресімделеді. Жұмыстардың аяқталуы енгізу туралы актімен белгіленеді. Ұйымдастыру-өкімдік құжаттар мен актілер кәсіпорында ИСО стандарттарын енгізу бойынша нақты жұмыстарды қадағалаудың маңызды құралы болып табылады.

Сертификаттау жөніндегі органды таңдау сертификаттау алдында кәсіпорынды қоятын міндеттермен, сондай-ақ сертификаттау жөніндегі органның беделі мен оның Қызметтерінің құны сияқты факторлармен анықталады.
Сертификаттау кезіндегі кәсіпорынның негізгі міндеттері, әдетте, сапа менеджменті жүйесінің ИСО стандарттарының біріне сәйкестігін растау және өнімнің нарықтың белгілі бір сегменттеріне жеткізу кезінде оның бәсекеге қабілеттілігін осы арқылы арттыру, сондай-ақ өнімнің жекелеген түрлерін өндіруге лицензиялар алу болып табылады. Осыны негізге ала отырып, сертификат әлеуетті тұтынушыларда өнімді тануды пайдалана алатын сертификаттау органы таңдалады. Сертификаттау жөніндегі кәсіпорынның мақсаты үшін ең тиімді органды анықтау үшін маркетинг қызметі жауапты болады. Сертификаттау органын таңдау кезіндегі негізгі өлшемдер мыналар болып табылады: сертификаттау жөніндегі органның беделі мен құзыреттілігі, қызметтердің құны мен көлемі, сыртқы аудиторлардың тілі мен көрсетілетін кәсіпорынның сапа жүйесі құжаттамасының тілін, сапа менеджменті жүйесін құру мен сертификаттауға қажетті уақытты қамтитын сертификаттау тілі.

Ең соңғы жаңалықтарды KzNews.KZ телеграм каналынан оқи аласыз! Телефоныңызға тікелей келетін ақпаратқа жазылыңыз. 

 
Загрузка...

ПІКІР ҚАЛДЫРУ

Пікіріңізді енгізіңіз!
мұнда сіздің атыңызды енгізіңіз