Home Білім Қоян өсіру түрлері | туралы қазақша

Қоян өсіру түрлері | туралы қазақша

0
118

Қоян шаруашылығы, қоян өсірумен айналысатын мал шаруашылығы саласы. Қоян шаруашылығының негізгі өнімдері — ет, тері, мамық. Қоян ет-қоректік диеталық өнім. Қоян терілері-Үлбір өңдеу өнеркәсібінің құнды шикізаты, табиғи және қымбат үлбірге ұқсатылған күйінде пайдаланылады. Қоян түбіт, жылу өткізгіштігі бойынша меринос жүнінен кем емес, трикотаж бұйымдарын, фетр, велюр өндіруге жіберіледі.

Қоян-қосалқы шаруашылықтың таптырмас нысаны. Ол Ет проблемасын шешуге жақсы қолдау көрсетеді.

Декоративтік қояндарға, әсіресе, балалар қуана күтетін карлик тұқымдарына сұраныс айтарлықтай өсті.

Қоян-эксперименталды зерттеулер жүргізу кезінде қолданылатын зертханалық жануарлардың ең көп таралған түрлерінің бірі.

Революцияға дейінгі Ресейде Жыл сайынғы терілерді дайындау 200 мың данадан аспады, терілер бұталы жолмен өңделді.

КСРО қоян шаруашылығы 1927-1929 жылдары дами бастады. Осы жылдары бірқатар асыл тұқымды қоян өсіретін совхоздар, колхоз фермалары мен мемлекеттік асыл тұқымды қойлар құрылды.

КСРО-дағы қоян етінің негізгі саны РСФСР, Украин КСР, Молдаван КСР, Өзбек КСР — нің дәстүрлі аудандарында өндіріледі. Шетелде қоян шаруашылығы негізінен Францияда, Италияда, АҚШ-та, сондай-ақ Ұлыбританияда, Венгрияда, Чехословакияда, Польшада, Болгарияда дамыған. Әлемдегі ең ірі қоян етін өндіруші-Франция (1970 жылы 401 мың т), екінші орында — Италия (180 мың т), үшінші орында — АҚШ (60 мың т). Шетелдік қоян шаруашылығында қояндарды өсірудің өнеркәсіптік технологиясы кеңінен қолданылады, оларды жабық үй-жайларда механикаландырылған жасушалық батареяларда ұстау, оңтайлы микроклимат құру үшін ауаны баптау; тек толық түйіршіктелген жемдермен азықтандыру.

Менің бағамның мақсаты:

* Қояндардың шаруашылық-биологиялық ерекшеліктерін қарастыру;

* қоян шаруашылығының негізгі және жанама өнімдерімен танысу;

* қояндарды ұстау жүйесін зерттеу ·

Осы мақсатқа жету үшін Мен өз алдыма келесі міндеттер қойдым: осы тақырып бойынша әдебиеттерді табу және зерттеу, қоян шаруашылығындағы заманауи мәселелер туралы Интернет арқылы білу, қосымша және презентация жасау.

1. ҚОЯНДАРДЫҢ БИОЛОГИЯЛЫҚ ЖӘНЕ МОРФОЛОГИЯЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

Қояндардың маңызды биологиялық ерекшеліктеріне ерте физиологиялық жетілуі, тез жетілуі, қысқа репродуктивті кезеңі, жоғары өсімталдығы және тағы басқалар жатады.

Көбею ерекшеліктері.

Қояндар 4-5 айлық жасында жыныстық жетілуге жетеді және жемісті пісуге қабілетті. Аналықтар ұрықтандырылады және жылдың кез келген уақытында төл береді. Қоянның жыныстық аң аулау 3-5 күн бойы жалғасады және мезгіл-мезгіл кезеңіне байланысты 5-9 күн сайын қайталанады.

Қояндардың көбеюінің жоғары қарқындылығы тән. Қоянның ұзақтығы 28-32 күн. 1-2 күннен кейін қояндар қайтадан ұрықтандырылуы мүмкін, бұл сукрольдік және лактация кезеңдерін біріктіруге мүмкіндік береді. Эмбриональды даму өте тез өтеді, 13-15 күні жемістер орман жаңғағының мөлшеріне жетеді және оларды іш қабырғасы арқылы кешіруге болады.

Қоянның орташа өнімділігі 7-8 қоян (19 дейін).

Қояндарда ұрық – фетофагия (лат. Fetus – жеміс, phagos-тірі). Бұл құбылыстың пайда болуы, негізінен, қояндарды сүтқоректену кезінде тамақтандырудағы қателікпен, сынғаннан кейін шөлдеумен, сондай-ақ ізін жеу инстинктімен байланысты деп санайды.

Жыныс бездерінің дамуы, олардың жұмыс істеуі гипофиз гонадотропты гормондарының әсерінен болады.

Қояндағы гормондар секрециясының деңгейі мен мерзімі физиологиялық және экологиялық әсерге бейім және азықтандыру деңгейіне, еркектермен қарым-қатынасқа байланысты.

Тез жетімділігі.

Қояндардың тез өсуі ауыл шаруашылығы малдарынан басқа түрлерден асып түседі. Қоян жалаңаш және Ұйықтаған. Туу кезіндегі олардың тірі салмағы 40-90 г құрайды; 2 күннен кейін ол үштен бір бөлігіне көбейеді, 6-шы күні екі еселенеді, 9-10 күні 130-260 г жетеді, 28-30-күндік жасына қарай 10 есе артады.

Жыныстық жетілген 5 айлық қоянның тірі салмағы 50 есе дерлік жаңа туған қоянның орташа тірі массасынан асып түседі.

Ет тұқымдарының қояндарының өсу қарқыны бойынша ет-тері тұқымдарының қоянынан асып түседі. Егер тірі салмағының орташа тәуліктік өсімі 20 күннен 3 айға дейінгі кезеңде калифорниялық және жаңа зеландиялық ақ тұқымды қояндар 40 г болса, онда қояндар кеңес шиншилласы, ақ алыптар, қара қоңыр-23 – 27г.

Алғашқы күннің соңында қоянның басында алғашқы шаш ұрықтары пайда болады, 3 күннен кейін оның денесі қалқан шашпен жабылады (ұзындығы 1 мм-ге жуық). Шаш қабатын толық қалыптастыру айлық жасқа аяқталады. Қоян 9-10-ші күні көз ашады. 16-20-шы күні олар ұядан шыға бастайды.

Қоян ағзасының салыстырмалы қысқа мерзімде жоғары даму деңгейіне жету қабілеті оның ұрпағын өндіру үшін де, өнім өндіру үшін де ерте пайдалану мүмкіндігін қамтамасыз етеді.

Сүт.

Төлдің өсу, даму қарқындылығы жоғары, оның өміршеңдігі қоянның сүтін қамтамасыз етеді. 20 күндік жасқа дейін қоян тек ананың сүтімен қоректенеді. Қоян әдетте төрт жұп сүт бездері бар (3-тен 6-ға дейін болуы мүмкін). Лактация ұзақтығы 40-45 күнді құрайды. Бір күн бойы қоян 200 мл – ге дейін, ал бір лактация үшін 5 кг-ға дейін сүт шығарады. Орташа есеппен бір қоянға тәулігіне 23-31 мл сүт келеді.

Сүт бездерінде лактацияның алғашқы 3 күнінде қояндар молозиво өндіріледі, оның маңызды ерекшелігі жаңа туған нәрестелерді қорғауды қамтамасыз ететін иммуноглобулиндер мен бактерицидті заттардың жоғары құрамы болып табылады. Қоян сүті құрамында 30% дейін құрғақ заттар бар, оның ішінде 10-15% ақуыз, 10-20% май, 1,8-2,1% сүт қанты және минералды заттар.

Қоян сүтінде Темірдің аз мөлшері (іздері), оның жаңа туған нәрестелердің ағзасында салыстырмалы жоғары қоры кезінде қоянның физиологиялық ерекшелігі ретінде қарастыруға болады. Эритроциттер бұзылғанда босатылатын темір 90% — ға қайтадан эритропоэзде пайдаланылады. Өсіп келе жатқан жас мал мен шұкрол қояндардың тағамдық темірге қажеттілігі айтарлықтай артады.

Қоянның сүттілігі тұқымдылығына, жануардың жасына, маусымына, бақылау санына байланысты. Сүттің ең жоғарғы деңгейі үшінші және төртінші қабаттың қояндарына тән. Қоянның сүт деңгейі туралы қоянның жағдайы бойынша айтуға болады; жоғары сүтті аналарда олар оралған көрінеді, денесінің пішіні дөңгелек, шаш жамылғысы жылтыр.

Қоянның өмірінің алғашқы 20 күнінде тек ана сүтімен тамақтанғандықтан және тірі салмағының 1 г өсіміне орташа 2 г сүт жұмсалады, осы кезеңде қоян өсіретін сүттің мөлшерін анықтауға болады (М20), мына формула бойынша

#Қоян #өсіру #түрлері