Өндіріс пен сатудың экономикалық тиімділігі туралы қазақша

0
53

Қазіргі уақытта Ауыл шаруашылығын көтеру мәселесі ерекше өзектілікке ие болды. Оның шешімі оның тиімділігін арттыру ғана болуы мүмкін. Ауыл шаруашылығын экономиканың жоғары дамыған секторына айналдыру үшін әрбір гектардан, материалдық-техникалық ресурстардың әрбір рублінен барынша қайтарымдылыққа қол жеткізу, ауыл шаруашылығы өнімдері бірлігінің еңбек сыйымдылығын үнемі қысқарту қажет. Ауыл шаруашылығы өндірісі тиімділігінің негізгі көрсеткіштері пайда мен рентабельділік болып табылады, олардың рөлі мен мәні жыл сайын артып келеді.

Курстық жобаның бұл тақырыбы өзекті болып табылады, өйткені ауыл шаруашылығы кәсіпорындары үшін өз шаруашылығының пайдасын ұлғайту, экономикалық тиімділікті арттыру және рентабельділікті арттыру мақсатында еңбек, материалдық, қаржы ресурстарын тиімді пайдалану жолдарын анықтау өте маңызды.

Ауыл шаруашылығында өндірісті өсіру маңызды қаржы ресурстарын талап етеді, олардың басты көздері ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының өз қаражаты, ең алдымен пайда болуы тиіс.

Жұмыстың мақсаты зерттелетін кәсіпорында күнбағыс өндіру мен сатудың экономикалық тиімділігін зерттеу болып табылады.

Осы курстық жобаның міндеттері::

* Күнбағыс өндірісінің экономикалық тиімділігінің мәнін зерттеу

* Экономикалық тиімділікті арттырудың теориялық негіздерін зерттеу

* Оның жоғарылауына әсер ететін факторларды анықтау

* Экономикалық тиімділікті есептеу әдістерін зерттеу

* Зерттелетін кәсіпорынның тиімділігін арттыру бойынша ұсыныстар әзірлеу

Зерттеу нысаны Воронеж облысы Калачеев ауданының «Россыпное» жақ кәсіпорны болып табылады.

1. Күнбағыс өндірісінің экономикалық тиімділігінің мәні және оны арттырудың негізгі бағыттары

Өсімдік шаруашылығы саласының тиімділігін сипаттау үшін жалпы табыс пен таза табыс ресурстарға, жер алаңына, негізгі және айналым капиталына тұтынылған еңбек шығындарына жатқызылады. Саланың жай-күйін бағалаудан басқа, осы көрсеткіштер сонымен бірге неғұрлым табысты дақылдарды таңдау үшін негіз болып табылады.

Ауыл шаруашылығы өндірісінің тиімділігі-ауыл шаруашылығындағы шаруашылық субъектінің қаржы – шаруашылық қызметінің нәтижелілігі, өнімнің өнімділігінің, үнемділігінің, табыстылығының, сапасының жоғары көрсеткіштеріне қол жеткізуді қамтамасыз ету қабілеті. Тиімділіктің осы түрінің өлшемі тірі және қойыртылған еңбектің ең аз шығынында ауыл шаруашылығы өнімін барынша алу болып табылады.

Тиімділікті осы нәтижеге нәтиже мен шығындар арасындағы қатынас ретінде анықтауға болады. Экономикалық тиімділік бүкіл қоғамдық өндірістің нәтижелілігін бағалау үшін қолданылады. Бүкіл халық шаруашылығы тұрғысынан, қоғамның барлық мүшелерінің осы шектеулі ресурстарда қажеттіліктерін неғұрлым толық қанағаттандыратын жағдай тиімді деп есептеледі. Дәлірек айтқанда, бұл жағдай былайша тұжырымдалуы мүмкін: шаруашылық жүйесінің экономикалық тиімділігі – бұл бір адамның қажеттіліктерін қанағаттандыру деңгейін арттыру мүмкін емес, бұл ретте қоғамның басқа мүшесінің жағдайын нашарлатпаған жағдай. Мұндай жағдай Паретто – тиімділік деп аталады (итальяндық экономист В. Паретто).

Талаптар кешенін негізге ала отырып, қазіргі заманғы жағдайларда ауыл шаруашылығы кәсіпорнындағы өндіріс тиімділігінің және оны мамандандырудың басты өлшемі қоғамға қажетті ауыл шаруашылығы өнімінің ең аз еңбек шығындары мен оның бірлігін өндіруге материалдық құралдар кезінде жер ауданы бірлігінен неғұрлым көп мөлшерін алу қажеттігін білдіреді. Аталған өлшемде өнімді құрудағы оның ерекше рөліне байланысты жерді өнімді пайдаланудың маңыздылығы және тірі және өткен қой терісінен жасалған еңбек шығындарының тиімділігін арттыру қажеттігі атап көрсетіледі. Тиімділіктің басты критерийі екі бағыттың өзіндік үйлесімі болып табылады: шектеулі ресурстар кезінде өнімнің максимумын алу және өндірістің кепілді көлемі кезінде өнім бірлігінің өзіндік құнын азайту.

Құрылым тұрғысынан, әртүрлі уақытта айтылған ұсыныстар мен пікірлерде өндірістің тиімділігі, күрделі салымдар, Ауыл шаруашылығын қарқындату, бұл ретте кәсіпорын, қоғам мүдделерінің деңгейінде экономикалық санаттардың тығыз өрілуі байқалады. Есептеу және жинақтау әдістері тұрғысынан көрсеткіштер жүйесінің негіздемесінің бағыттары бөлінеді, оның әрқайсысы өндірістік ресурстарды пайдалану деңгейі және мамандану факторлары туралы айтуға, содан кейін іс-шаралардың тиімділігі туралы белгілі бір шамада бір мағынада айтуға мүмкіндік беретін синтетикалық көрсеткіштерді іздеуге мүмкіндік береді.

Мұнда ауыл шаруашылығы практикасының барлық алуан түрлілігін қамтуға мүмкіндік беретін мамандану тиімділігін бағалау әдістерін іздеу салаларды орналастыру және үйлестіру бойынша көпсатылы шешімдер айқын болған сәттен бастап басталғанын және қазір де бірінші жоспарға тиімділік пен сапа көрсеткіштері ұсынылған кезде орын алып отырғанын атап өту маңызды. Ауыл шаруашылығын орналастыру мен мамандандыруды жетілдіру теориясы мен практикасын тереңдете отырып және шаруашылық жүргізудің экономикалық шарттарының өзгеруімен өндірістің салалық құрылымының экономикалық тиімділігін өлшеу әдістемесіне белгілі бір түзетулер енгізілді. Бұл ретте әдіснаманы жетілдіру Көбінесе Жаңа көрсеткіштермен танылған немесе басты, қосымша немесе жанама дәрежелерге жаңа ранжирлеу жолымен жүргізілді. Мамандану тиімділігінің көрсеткіштер жүйесі өндірістің қарқындату тиімділігін, күрделі салымдарды, жекелеген салалар мен тұтастай алғанда кәсіпорынның тиімділігін анықтау әдістерін жетілдіруге қарай да кейбір өзгерістерге ұшырады. Ауыл шаруашылығын орналастыру және мамандандыру жөніндегі барлық жұмыстарды осы маңызды мәселелерді шешудің негізгі бастапқы қағидаттарын жария ете отырып, атап өтудің мүмкін еместігін сезіне отырып, бағалаудың және қолданылатын көрсеткіштердің неғұрлым типтік әдістерін қарастырайық.

Кәсіпорынның ұтымды мамандануы жерді өндірістің, еңбектің және материалдық құралдардың басты құралы ретінде тиімді пайдалануға ықпал етеді. Тиімділікті есептегендегі жалпы, тауарлық өнімнің, жалпы және таза табыстың шығуы бойынша анықтауға болады:

— 100 га ауыл шаруашылығы алқаптарына және 100 га егістікке;

— 1 қызметкерге және 1 адамға-дн ( немесе адам-сағат));

— негізгі өндірістік қорлардың 100 руб.;

— барлық өндірістік шығындар 100 руб.

Осы көрсеткіштердің әрқайсысы өндірістік ресурстарды пайдалану бойынша өзінің экономикалық ақпаратын алады. Осылайша, жалпы және тауарлық өнім өндірісі жер алаңының бірлігіне ауыл шаруашылығында басты өндіріс құралы – жерді пайдалану деңгейін сипаттайды. Бұл көрсеткіштердің арақатынасы шаруашылықтың тауарлығы туралы, ішкі шаруашылық ресурстарын мемлекеттік жоспар – тапсырысты орындауға жұмылдыру дәрежесі туралы толық түсінік береді. Жалпы және таза табыстың жер ауданы бірлігіне шығуы кеңейтілген ұдайы өндіруді ұйымдастыру жоспарында жерді пайдаланудың экономикалық жағын синтездейді. Тірі еңбектің өнімділігі туралы өндірілген жалпы және тауарлық өнімнің жалпы еңбек шығындарына қатысты айтуға болады. Бұл көрсеткіш адам күніне таза табыс шығумен қосымша өнімнің бір бөлігін құру тұрғысынан нақтыланады. Жалпы өндірістік шығындарға және ауыл шаруашылығы мақсатындағы негізгі өндірістік қорлардың сомасына жатқызылған таза табыстың мөлшері кәсіпорынның рентабельділік деңгейін сипаттайды, бұл жер ауданының бірлігіне таза табыстың шығу көрсеткішімен жиынтығында экономикалық жағдайлар мен ауыл шаруашылығын кеңейтудің және одан әрі қарқындатудың мүмкіндіктерін толық көрсетеді. Келтірілген көрсеткіштер тізбесінде қор қайтару көрсеткіші де бар, ол ауыл шаруашылығы өнімінің жұмыс істеп тұрған негізгі өндірістік қорлардың құнына қатынасымен айқындалады. Көрсеткіштердің осы жүйесімен жерді, еңбекті, негізгі және айналымдық өндірістік қорларды пайдалану деңгейі көрсетіледі, ал осы шамаларды өзгерту арқылы өндірісті салалық қайта ұйымдастырудан не басқа да ескерілмеген себептер мен мән-жайлардан туындаған ауыл шаруашылығы өндірісі тиімділігінің өзгеруі сипатталады.

#Өндіріс #пен #сатудың #экономикалық #тиімділігі

Рақмет ретінде жарнаманы баса кетіңіз