Бүгін, 20:03
Ұйқы безі қатерлі ісігімен ауырған адамдардың 95%-дан астамы диагноз қойылғаннан кейін он жыл ішінде қайтыс болады. Көптеген белгілер аурудың кеш кезеңінде ғана білінеді, сондықтан ол жиі байқалмай қалады. Осы көрсеткіш бойынша Ұлыбритания ісік түрлерінің ішінде ең төменгі өмір сүру көрсеткіші бар елдердің қатарына кіреді, деп хабарлайды kznews.kz Mirror-ға сілтеме жасап.
Cancer Research UK ұйымының деректеріне сүйенсек, 2017–2021 жылдары (2020 жылғы пандемиялық кезеңді қоспағанда) орташа есеппен жыл сайын 11 091 адамға ұйқы безі ісігі диагнозы қойылған. Ал 2022–2024 жылдары жыл сайын шамамен 10 200 адам осы аурудан қайтыс болған. Сарапшылар атап өткендей, жағдайлардың 37%-ын алдын алуға болады, бірақ ауырған науқастар үшін салдары қиын: тек 4,3% адам он және одан да көп жыл өмір сүре алады.
The Health Suite клиникасының жеке терапевті дәрігер Асия Маула ауру қаупін арттыратын әдеттер туралы айтып берді. «Бұл ісік түрі көбіне кеш кезеңде анықталады, себебі белгілері анық немесе нақты емес болуы мүмкін. Сондықтан өмір салты факторларын түсіну өте маңызды. Кішігірім, бірақ тұрақты әдеттерді өзгерту уақыт өте келе елеулі әсер етеді», — деді дәрігер.
Темекі және алкоголь
Дәрігер Маула темекі тартудың ең үлкен қауіп факторларының бірі екенін атап өтті: «Темекі ұйқы безінде созылмалы қабыну мен зақымдануды тудырады, бұл уақыт өте келе рак дамуына әкелуі мүмкін». Сонымен қатар, ұзақ уақыт және артық алкоголь тұтыну панкреатит қаупін арттырады, ол ісіктің дамуы үшін белгілі фактор болып саналады.
Салмақ, диета және метаболикалық денсаулық
Семіздік және метаболикалық денсаулықтың нашар болуы әсіресе 2 типті диабеттің көбеюін ескерсек, маңызды факторларға айналды. «Семіздік, инсулинге төзімділік және ұйқы безі рагы арасында тығыз байланыс бар. Артық салмақ, әсіресе іш аймағында, созылмалы қабынуды және гормоналды өзгерістерді туғызуы мүмкін, бұл қауіпті арттырады», — деді дәрігер Маула.
Тамақтану да маңызды: өңделген өнімдер мен қызыл еттің көптігі қауіпті арттырса, өсімдік тағамдарға бай диета қорғайды. «Салауатты салмақты сақтау, теңгерімді тамақтану және белсенді өмір салты — қауіпті төмендетуге көмектеседі», — деп түйіндеді дәрігер.
Ерте белгілері
Сарапшылар Ұлыбританияда ұйқы безі ісігінің таралуы келесі онжылдықта шамамен 5% өседі деп болжайды. «Қауіпті толықтай жою мүмкін емес, бірақ оны азайтуға болады. Темекіден бас тарту, алкогольді қалыпты мөлшерде тұтыну және салауатты салмақты сақтау ең тиімді қадамдардың бірі», — деді Маула.
NHS деректері бойынша ұйқы безі рагы белгілері байқалмай немесе анық білінбейтін болуы мүмкін. Қауіпті белгілерге мыналар жатады:
- Терінің немесе көз ақшасының сарғаюы, терінің қышуы, зәрдің қараюы, нәжістің түссізденуі
- Аппетиттің немесе салмақтың себепсіз жоғалуы
- Шаршау, әлсіздік
- Жоғары температура, тоңу немесе діріл
- Іштің жоғарғы бөлігінде және арқадағы ауырсыну, тамақтанып немесе жатып тұрғанда күшейеді, ал алға еңкейгенде азаяды
- Ас қорыту бұзылыстары, диарея, іш қату немесе қатты шаншу
