Президент Қасым-Жомарт Тоқаев жасанды интеллектіні қауіпсіз әрі жауапты дамытуға қатысты «Вашингтон моделін» халықаралық деңгейдегі келісімге айналдыруды ұсынды, деп хабарлайды kznews.kz.
Бұл туралы Президент Жасанды интеллектіні дамыту жөніндегі кеңестің үшінші отырысында айтты. Жиында Қазақстандағы жасанды интеллект технологияларын дамыту, экономиканың түрлі салаларына енгізу және осы бағыттағы халықаралық ынтымақтастық мәселелері қаралды.
Президент ЖИ технологиясын қауіпсіз әрі жауапкершілікпен дамытуды көздейтін «Вашингтон моделін» құптады
🔹Қасым-Жомарт Тоқаев жақында Президент Трамп пен ірі технологиялық компаниялар басшылары қол қойған жасанды интеллектінің озық технологияларын қауіпсіз әрі жауапкершілікпен дамыту туралы ерікті келісімнің стратегиялық салмағына назар аударды
– Дер кезінде көтерілген осы маңызды бастаманы құптаймын. Жасанды интеллектіге қатысты қауіп-қатерлер ешқандай шекараға бағынбайтынын бәрі түсінеді. Сондықтан мемлекеттер мен бизнес қауымдастық тарапынан үйлесімді әрекет қажет. Вашингтонда қол қойылған келісімді сарапшылар мұқият зерделеген соң мүдделі мемлекеттер жасанды интеллект саласын жаһандық деңгейде реттейтін үлгі ретінде қарастыруына болады. «Вашингтон моделі» БҰҰ аясындағы халықаралық келісімге негіз болуға лайық деп ойлаймын. Қазақстан жасанды интеллектіні қауіпсіз әрі жауапкершілікпен дамытуды қолдайды. Осы орайда, аталған мәселе бойынша сындарлы халықаралық диалог жүргізуге алаң ұсына аламыз. Кеңес іс жүзінде маңызды екенін көрсетті. Сондықтан Кеңес мүшелерінен қысқа мерзім ішінде Қазақстанның осы салаға қатысты халықаралық бастамасына нақты ұсыныс беруді сұраймын. Ортақ ұстаным биыл желтоқсан айында Майамиде өтетін G20 саммитінде таныстырылады, – деді Мемлекет басшысы.
«Вашингтон моделі» жасанды интеллектіні қауіпсіз және жауапты түрде дамыту қағидаттарын қалыптастыруға бағытталған. Оның аясында АҚШ Президенті Дональд Трамп пен ірі технологиялық компаниялардың басшылары жасанды интеллектіні қауіпсіз әрі жауапкершілікпен дамытуға қатысты ерікті келісімге келгені айтылды.
Қасым-Жомарт Тоқаев бұл бастаманың ауқымын кеңейтіп, оны тек жекелеген мемлекеттер мен технологиялық компаниялар арасындағы келісім деңгейінде қалдырмай, халықаралық құжатқа айналдыру мүмкіндігін қарастыру қажеттігін атап өтті.
Президенттің ұсынысы бойынша мұндай келісім БҰҰ аясында әзірленіп, жасанды интеллектіні қолдануға байланысты трансшекаралық тәуекелдерге ортақ жауап қалыптастыруға бағытталуы мүмкін. Яғни технологияның дамуы тек ұлттық заңнамамен шектелмей, мемлекеттер арасындағы бірыңғай қағидаттармен реттелуі мәселесі күн тәртібіне шығарылып отыр.
Мемлекет басшысы жасанды интеллектінің қазіргі таңда экономика мен қоғам өмірінің көптеген саласына жылдам еніп жатқанын атап өтті. Осыған байланысты технологияның мүмкіндіктерін пайдаланумен қатар, оның ықтимал қауіптерін басқару қажеттілігі де артып келеді.
Президенттің пікірінше, жасанды интеллект саласындағы сын-қатерлердің бір бөлігі ұлттық шекарамен шектелмейді. Сондықтан мұндай мәселелерді бір елдің жеке өзі шешуі қиын. Халықаралық деңгейде ортақ ережелер мен жауапкершілік тетіктерін қалыптастыру қажеттігі осыдан туындайды.
Қазақстан тарапы үшін БҰҰ алаңын пайдалану ұсынысы халықаралық деңгейдегі көпжақты ынтымақтастық мәселесімен де байланысты. Тоқаев бұған дейін де БҰҰ-ны халықаралық жүйенің негізгі институты ретінде сақтаудың және оның тиімділігін арттырудың маңызын айтқан. Мемлекет басшысы ұйымға қатысты сын болғанымен, оның орнын басатын әмбебап халықаралық құрылым жоқ екенін атап өткен.
Жасанды интеллектіні халықаралық реттеу мәселесінің өзектілігі технологияның даму қарқынымен де байланысты. Соңғы жылдары генеративті жасанды интеллекттен бастап өнеркәсіптік және аналитикалық жүйелерге дейінгі технологиялар кеңінен қолданыла бастады. Бұл экономикалық өнімділікті арттырумен қатар, деректер қауіпсіздігі, авторлық құқық, жалған ақпарат, киберқауіпсіздік және адам құқықтары сияқты мәселелерді де алға шығарды.
Осы тұрғыдан алғанда, Қазақстан ұсынған тәсіл жасанды интеллектіні тек технологиялық немесе экономикалық мәселе ретінде емес, халықаралық деңгейде талқылануы тиіс бағыт ретінде қарастыруға негізделеді.
Мемлекет басшысы Қазақстанның жасанды интеллект саласындағы халықаралық пікірталастарға белсенді қатысу ниетін де білдірді. Қазақстан өз көзқарасын «Үлкен жиырмалық» (G20) аясында таныстыруды жоспарлап отыр. Бұл ретте елдің мақсаты – жасанды интеллектіні дамыту мен оны жауапты пайдалану мәселелері бойынша халықаралық диалогқа өз үлесін қосу.
Сонымен қатар Қазақстан ішінде де жасанды интеллектіні экономиканың нақты секторларына енгізу мәселесіне басымдық беріліп отыр. Президент Үкіметке, ұлттық компаниялар мен жеке бизнеске өндірістегі өзекті AI-міндеттерді анықтап, оларды тұрақты түрде жаңартып отыратын жүйе әзірлеуді тапсырды.
Осылайша, «Вашингтон моделі» туралы бастама Қазақстанның жасанды интеллект саласындағы ішкі саясаты мен халықаралық күн тәртібін байланыстыратын бағыттардың біріне айналып отыр. Президенттің ұсынысы жүзеге асқан жағдайда, АҚШ-та бастау алған қауіпсіз әрі жауапты AI қағидаттары кеңейтіліп, БҰҰ аясында мемлекеттер үшін ортақ халықаралық құжат әзірлеу мәселесі талқылануы мүмкін.
Қазір бұл – халықаралық келісімге айналған құжат емес, Қазақстан Президенті көтерген ұсыныс. Оның нақты мазмұны, қатысушылары мен құқықтық тетіктері алдағы халықаралық келіссөздер барысында айқындалуы тиіс.