Бүгін, 12:27
«Туған жердің түтіні де ыстық» деп киелі мекеннің қадірін қанына сіңіріп өскен қазақ баласы үшін бүгінде ата қоныс пен алтын бесік — ауылдың жайы қабырғаға батқан өзекті мәселеге айналып отыр. Соңғы жылдары ішкі көші-қонның екпіні үдеп, ат арытып, ауылдан қалаға ағылған ағайынның қарасы көбейгені соншалық, ел демографиясының картасы көз алдымызда құбылуда, деп хабарлайды kznews.kz.
Ресми статистикалық мәліметтерге сүйенсек, Қазақстандағы урбанизация деңгейі бүгінде 62%-дан асып жығылды. Бұл дегеніңіз ел тұрғындарының басым бөлігі тас лабиринттердің құшағына еніп, ауылдағы ағайынның үлесі жыл санап селдіреп бара жатқанының айқын айғағы. «Ауылына қарап, азаматын таны» деген бабалар сөзі бүгінде «ауылына қарап, болашағын болжа» деген үрейлі сарынға ауысқандай. Өйткені соңғы онжылдықта еліміздегі екі мыңға жуық елді мекен болашағы бұлыңғыр деп танылып, картадан өшудің аз-ақ алдында тұр.
Осы орайда белгілі экономист-сарапшы Олжас Құдайбергенов бұл үдерістің тек әлеуметтік қана емес, терең экономикалық астары бар екенін алға тартады. Урбанизацияның ретсіз жүруі қалалардағы инфрақұрылымға ауыр жүк салып, жұмыссыздық пен пәтер жалдау мәселесін ушықтырып жатқанын жиі айтып келеді. Расында да, екі кеменің басын ұстаған жастар қаланың жасанды жылтырағына алданып, ит арқасы қиянғажұмыс іздеп кетуде. Ауылдағы ата-ананың аманаты мен ата кәсіп — мал шаруашылығының тізгіні иесіз қалып бара жатқандай сезіледі.
Әлеуметтанушы Гүлмира Илеуованың пайымдауынша, ауылдан қалаға көшу — бұл жай ғана қоныс аудару емес, бұл — мәдени кодтың өзгеруі. Алайда қалаға келген жастың бәрі бірдей бағы жанып, тауы шағылмай кетпейтіні тағы шындық. Қаланың шаңына тұншығып, тар көшелеріне сыймаған қаракөздеріміздің әлеуметтік жағдайы бүгінде мемлекеттік деңгейдегі стратегиялық мәселеге айналуы тиіс. Себебі «ауыл — ел бесігі» деген ұран тек қағаз бетінде қалса, ұлттық болмысымыздың тамырына балта шабылуы мүмкін. Бүгінгі таңда Алматы мен Астана сияқты ірі мегаполистердің халқы миллиондап өсіп, аяқ басар жер қалмаған таршылықты бастан кешуде. Ал ауылдағы ағайын мектеп пен аурухананың жетіспеушілігінен амалсыз қоныс аударуға мәжбүр. «Жері байдың — елі бай» десек те, сол жерді игеретін қолдардың қалаға ағылуы азық-түлік қауіпсіздігіне де тікелей нұқсан келтіріп, нарықтағы бағаның шарықтап кетуіне сеп болып отыр.
Қысқасы, ауылдың аманатына қиянат жасамай, көш жүре түзеледі деген сеніммен ауыл инфрақұрылымын жақсартуға нақты инвестиция құйылмайынша, қаланың шаңына көмілген урбанизация үдерісі бізді жарқын болашаққа емес, әлеуметтік теңсіздіктің тұңғиығына жетелеуі әбден мүмкін.
