Анкара мен Тель-Авив арасындағы саяси текетірес соңғы уақытта жай ғана дипломатиялық қақтығыс деңгейінен асып, халықаралық құқықтық майданның майын тамызған нағыз заң майданына айналды, деп хабарлайды kznews.kz.
Талайдан бері оты өшпеген Таяу Шығыс шарпысуы енді халықаралық соттардың табалдырығын тоздыратын күрделі дуэльге ұласып барады. Биньямин Нетаньяхудың Реджеп Тайып Ердоғанға қарсы Халықаралық қылмыстық сотқа шағым дайындау туралы тапсырмасы — бұл жайдан-жай басылған қадам емес, ашықтан-ашық айбат шегу мен қарсы соққы берудің айқын көрінісі. Израиль тарапы ХАМАС-ты қаржыландырды және күрд азшылығына қарсы күш қолданды деп айыптап, Түркия басшысын тығырыққа тіреуді мақсат етіп отыр. Саяси сахнада өзара шегінбес шарпысуға түскен екі елдің бұл әрекеттері бірінің жағасына бірі жармасқан қос алыптың текетіресін көз алдымызға әкеледі.
Десе де, бұл құқықтық майданның артында үлкен бір қайшылық пен заңдық тығырық бұғып жатқанын жасыру мүмкін емес. Өйткені қос мемлекет те Рим статутын ратификацияламаған, яғни Халықаралық қылмыстық соттың юрисдикциясын ресми түрде мойындамайды. Сондықтан Нетаньяху әкімшілігі бұл кедергіні айналып өту үшін құжаттарды бұл сотқа мүше үшінші бір мемлекеттің атынан түсіру айласын іздеп, әбігерге түсуде. Мұндай саяси майданда әзірленіп жатқан досье мен айыптаулар топтамасы нақты сот үкімін шығаруды емес, Ердоғанның тынысын тарылтып, сес көрсету үшін қолданылған дойыр сойылдың рөлін атқарып тұрғандай. Арнайы ақпарат көздерінің де бұл істің сот залына жетпей, жай ғана дипломатиялық қысым құралы ретінде шаң басып қалуы мүмкін екенін меңзеуі сөзімізге айқын дәлел.
Түркия тарапы да қарап отырмай, жағдайды одан ары ушықтыратын заңдық соққыларды бұрыннан бері бағыттап келеді. Түрік Әділет министрлігінің Интерпол арқылы Нетаньяхуды тұтқындауға «қызыл хабарлама» жолдауды талап етуі мен Стамбул прокуратурасының Газаға бағытталған гуманитарлық флот оқиғаларына байланысты израильдік 37 шенеунікке ішкі ордер шығаруы халықаралық майданда үлкен дүбір туғызды. Оның үстіне Анкара БҰҰ-ның Халықаралық сотында Оңтүстік Африка Республикасының Израильге қарсы көтерген ауқымды шағымына ресми түрде қосылып, өзінің фото және құжаттық дәлелдерін сот үстеліне апарып қойды. Бұл — қос тараптың да текетіресте аяушылық білдірмей, қолда бар барлық калибрлі заңдық қаруларды іске қосып жатқанының айқын көрінісі.
Алайда, сырт көзге ат құйрығын кесіскендей болып көрінгенмен, бұл саяси драманың экономикалық астарында мүлде басқа көрініс менмұндалайды. Ердоған дипломатиялық қарым-қатынасты үзіп, толық сауда эмбаргосын жариялағанын шартарапқа жар салғанымен, нақты деректер мүлде басқа шындықты алға тартады. Екі ел арасындағы тауар айналымы пышақ кескендей сап тыйылған жоқ. Керісінше, грек порттары мен Палестина автономиясының құжаттары сияқты жанама арналар арқылы қайта бағытталып, бұрынғысынша жүздеген миллион долларды құрап, толассыз жүріп жатыр. Сондықтан айғай-шуы жер жаратын мұндай халықаралық сот шағымдары — көпшіліктің көзін байлауға арналған саяси қойылымдай болып, ал көлеңкелі экономикалық мүдделер өз арнасымен ақырын жылыстап жатқандай әсер қалдырады. Ақыр аяғында бұл құқықтық текетірес Таяу Шығыстағы ықпал ету аймақтарын бөліске салудағы үлкен геосаяси сауданың бір бөлшегі болып қала бермек.