Бүгін, 13:22
Әлеуметтік желіде Антарктидадағы мұз арасынан қызыл түсті су ағып жатқан видео қызу талқыланып жатыр. Көпшілік бұл көріністі жасанды интеллект арқылы жасалған фейк деп болжағанымен, мамандар оның шынайы табиғи құбылыс екенін растады, деп хабарлайды kznews.kz.
Бұл құбылыс ғылымда “Қанды сарқырама” (Blood Falls) деп аталады. Ол Антарктидадағы Тейлор мұздығы аумағында орналасқан. Алғаш рет бұл ерекше табиғи құбылысты ХХ ғасырдың басында британ зерттеушісі Томас Гриффит Тейлор байқап, кейін мұздық оның құрметіне аталған.
Мұз астынан ағып шығатын сұйықтықтың түсі алғашында ғалымдарды да таңғалдырған. Бастапқыда кейбір зерттеушілер қызыл түсті балдырлар немесе микроағзалар әсері болуы мүмкін деп болжаған. Алайда кейінгі ғылыми зерттеулер бұл пікірді жоққа шығарды.
Ғалымдардың қазіргі түсіндіруінше, сарқырамадағы судың қызыл түске боялуының басты себебі — оның құрамындағы темір. Мұз астында мыңдаған жылдар бойы сақталған өте тұзды су қоймасы бар. Бұл су оттегісіз ортада жатқандықтан түссіз болады. Бірақ жер бетіне шыққанда ауадағы оттегімен әрекеттесіп, тотығады. Соның нәтижесінде су тот басқан темір секілді қызыл-қоңыр түске енеді.
Тағы бір қызық жайт — бұл су өте тұзды болғандықтан қатты суықта да қатпайды. Яғни, Антарктиданың қатаң аязында да сарқырама мезгіл-мезгіл ағып тұра алады. Ғалымдар мұны мұз астындағы қысым мен жарықтар арқылы сыртқа шығатын табиғи процесс деп түсіндіреді.
Соңғы жылдары жүргізілген зерттеулер бұл құбылыстың тек сыртқы көрініс емес екенін көрсетті. Мұз астындағы тұзды суда тіршілік ететін микроағзалар бар екені анықталған. Олар күн сәулесінсіз, оттегісіз ортада өмір сүре алады. Бұл жаңалық ғалымдарға Жерден тыс тіршілік мүмкіндігін зерттеуде де маңызды дерек болып отыр.
Мамандардың айтуынша, Blood Falls — әлемдегі ең ерекше табиғи құбылыстардың бірі. Алайда соңғы уақытта оның видеосы әлеуметтік желіде контекстсіз таралып, түрлі жалған пікірлерге себеп болған. Кей қолданушылар оны “ақырзаман белгісі” немесе “жұмбақ құбылыс” деп сипаттаған.
Шын мәнінде, бұл — ғылым толық түсіндіріп берген табиғи процесс. Яғни, желіде тараған видео ешқандай жасанды интеллект көмегімен жасалмаған. Бұл — Антарктида табиғатының сирек әрі таңғажайып құбылыстарының бірі ғана.
