Бүгін, 12:59
Үкімет алдағы төрт жылда саяси партияларды қаржыландыруға шамамен 75 млрд теңге бөлуді жоспарлап отыр.
Бұл туралы Қаржы министрлігінің 2026–2030 жылдарға арналған даму жоспарында көрсетілген.
Құжатқа сәйкес, 2026 жылы партияларды қаржыландыруға 17,7 млрд теңге қарастырылса, 2027 жылы бұл көрсеткіш 18,6 млрд теңгеге дейін өседі. Ал 2028 және 2029 жылдары тиісінше 19,5 млрд теңге және 19,5 млрд теңгеден астам қаржы бөлу жоспарланған.
Жалпы, саяси партияларды мемлекеттік қаржыландыру көлемі жыл сайын артып келеді. Бұл үрдіс Қазақстандағы саяси жүйенің институционалдық тұрақтылығын қамтамасыз ету және партиялардың сыртқы қаржыландыруға тәуелділігін азайту мақсатымен түсіндіріледі.
Ресми мәліметтерге сәйкес, 2025 жылы саяси партияларды қолдауға бюджеттен 15,2 млрд теңге бөлінген. Қолданыстағы тәртіп бойынша бұл қаражат Мәжіліске өткен саяси партиялар арасында сайлауда алған дауыс үлесіне қарай пропорционалды түрде үлестіріледі.
Нәтижесінде ең көп қаржыны Amanat партиясы иеленіп, оған 8,7 млрд теңге бағытталған. Одан кейін "Ауыл" партиясына 1,7 млрд теңге, Respublica партиясына 1,3 млрд теңге, "Ақ жол" демократиялық партиясына 1,3 млрд теңге, Қазақстан халық партиясына 1,1 млрд теңге, ал Жалпыұлттық социал-демократиялық партияға 846 млн теңге көлемінде бюджет қаражаты бөлінген.
Сарапшылардың айтуынша, мұндай модель бір жағынан саяси тұрақтылықты күшейтсе, екінші жағынан ірі партиялардың қаржылық басымдығын сақтап отыр.
Ал Үкіметтің алдағы төрт жылға арналған жаңа жоспарында бұл бағыттағы қаржыландыру көлемін одан әрі ұлғайту көзделген. Яғни, 2026–2029 жылдар аралығында саяси партияларды қаржыландыруға шамамен 75 млрд теңге қарастырылып отыр. Жыл сайынғы өсім біртіндеп артып, 2026 жылы 17,7 млрд теңге, 2027 жылы 18,6 млрд теңге, ал 2028 және 2029 жылдары 19,5 млрд теңгеден астам қаржы бөлінбек.
Осылайша, 2025 жылғы 15,2 млрд теңгелік деңгеймен салыстырғанда, төрт жыл ішінде қаржыландыру көлемі айтарлықтай өседі. Бұл мемлекет тарапынан партиялық институттарды нығайтуға басымдық беріліп отырғанын көрсетеді.
Дегенмен, мәселе тек қаржы көлемінде емес. Қоғамда бюджеттен бөлінетін миллиардтардың партиялардың нақты саяси жұмысына, аймақтардағы белсенділігіне және сайлаушылармен байланысына қаншалықты әсер етіп отырғаны жөнінде сұрақтар сақталып отыр. Сарапшылар бұл қаржыландыру жүйесінің тиімділігі ашық есептілік пен нақты нәтижелер арқылы ғана бағалануы тиіс екенін айтады.
