Бүгін, 10:39
«Ауру қалса да, әдет қалмайды» дегеннің кері келіп, бүгінде еліміздің түнгі клубтары мен ойын-сауық орындарында жастардың санасын улаған «веселящий газ» немесе азот тотығының саудасы қызып-ақ тұр, деп хабарлайды kznews.kz.
Тәртіп сақшылары «ұрыны қарақшы тонады» дегендей, заңсыз сатушыларды дер кезінде құрықтап, қолға түсіргенімен, істің аяғы сиырқұймышақтанып кетіп жатқаны жаныңды ауыртады. Неге десеңіз, Қылмыстық кодекстің жаңадан күшіне енген 301-бабы (Қауіпсіздік талаптарына сай келмейтін тауарларды шығару немесе сату) бойынша қылмыстық істі сотқа жеткізу үшін тиісті сараптама қорытындысы ауадай қажет. Ал бұл мәселеде Денсаулық сақтау және Әділет министрліктері «сен салма, мен салмамен» уақыт созып, жауапкершіліктен жалтарып отырғандай әсер қалдырады.
«Басшысыз үйді базар билейді» демекші, қос ведомствоның өткен жылдан бері бұл түйткілдің түйінін шеше алмай, Президент тапсырмасын аяқсыз қалдыруы — мемлекеттік аппараттағы салғырттықтың айқын көрінісі. Ішкі істер министрлігінің ресми мәліметтеріне сүйенсек, жыл басынан бері еліміздің ірі мегаполистерінде, соның ішінде Алматы мен Астана қалаларында заңсыз есірткі және психоактивті заттар айналымына қатысты 1500-ден астам дерек тіркелсе, соның қомақты бөлігі дәл осы химиялық заттарға тиесілі. Бірақ сараптама тетігінің жоқтығынан жүздеген материалдар сотқа жетпей, архив сөрелерінде шаң басып жатыр. Қазақстандық құқық қорғаушылар мен заңгерлер бұл жағдайды «заңның шикілігі емес, шенеуніктердің селқостығы» деп бағайды. Егер медициналық мақсатта қолданылатын газдың криминалистік стандарттары бекітілмесе, қылмыскерлер судан таза, сүттен ақ болып шыға беретінін айтып, дабыл қағуда. Саясаттанушылар мен әлеуметтанушылардың пікірінше, бұл тек құқықтық казус емес, бұл — ұлттық қауіпсіздікке төнген қатер. Себебі Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының статистикасы бойынша, азот тотығын жүйелі түрде қолдану жүйке жүйесінің бұзылуына, оттегі жетіспеушілігіне және 20% жағдайда қайтымсыз бедеулік пен жүрек талмасына әкеп соғады.
«Ауру батпандап кіріп, мысқалдап шығады», дәл осы медициналық газ деп ақталған удың кесірінен бүгінде токсикология бөлімдеріне түсетін 18-25 жас аралығындағы жастардың саны өткен жылдармен салыстырғанда 35%-ға өскенін дәрігерлер де жасырмайды. Бұл мәселе бізде ғана емес, көршілес Ресей мен Орталық Азия елдерінде де өзекті болып отыр. Мәселен, Ресейде бұл затты саудалауға түбегейлі тыйым салынып, арнайы реестр бекітілгендіктен, қылмыстық жауапкершілік тетігі сағаттай жұмыс істеп тұр. Ал біздегі шенеуніктер көзбояушылықпен айналысып, бұқаны мүйізінен ұстаудың орнына, мәселенің сипатын түсіндірумен ғана шектелуде.
Заң ғылымдарының докторы, профессор Е. Әлібеков өз сөзінде: «Егер Әділет министрлігінің сот сараптамасы орталығы мен Денсаулық сақтау министрлігі бұл заттың клиникалық-токсикологиялық сипаттамасын шұғыл бекітпесе, 301-бап тек қағаз жүзіндегі өлі заң болып қала береді», — деп кесіп айтты.
Жастардың болашағын заңсыз бизнес көзіне айналдырғандардың айы оңынан туып, талтаңдап жүруіне қос министрліктің өз міндеттеріне мұрын шүйіре қарауы себепші болып отырғаны ащы да болса шындық. Тәртіп сақшылары қылмыстың ізін суытпай әрекет етсе де, сот органдары заңды сараптамасыз үкім кесе алмайды. Демек «қолды кессе де, заңмен кесу керек» деген қағиданың бұл жерде ақсап тұрғаны анық. Егер мемлекеттік органдар осылай бармақ басты, көз қыстыға салынып, Президенттің тікелей тапсырмаларын құлақтарына ілмейтін болса, ертеңгі күні бармақ тістеп» қаларымыз хақ. Сондықтан бұл мәселе тек қағаз бетінде қалмай, Президент әкімшілігінің қатаң бақылауына алынса игі. Ал жастардың денсаулығы — саудаға түсетін тауар емес.
