Бүгін, 13:44
«Тамшыдан тама-тама теңіз болар» деген бабалар сөзі бүгінгі таңда қор нарығының әліпбиіне айналғандай. Алайда қазақстандық инвестор үшін KASE айдынында жүзу — әрі қызық, әрі қатерлі соқпақ. «Ақшаның буы, ақылдың суы» екенін ескерсек, бүгін де Қазақстан қор биржасындағы «Халықтық IPO» бағдарламасы мен ірі ұлттық компаниялардың акцияларына сұраныс артты. Ал қарапайым халық үшін «біздегі акциялардан пайда бар ма?» деген сауал әлі күнге дейін көкейде сайрап тұр. Статистикаға сүйенсек, биылғы жылы KASE индексі рекордық деңгейлерге жетіп, нарық капитализациясы 30 триллион теңгеден асты, деп хабарлайды kznews.kz.
Өзге елдің төл активтеріне шөре-шөре қарап, сырттан бақыт іздегенше, Қазақстан қор биржасының тыныс-тіршілігіне үңіліп көрген артық етпес. Көреген бабаларымыз «егін ексең, тыңға ек» дегендей, бүгінгінің тың жер – осы биржа алаңы, ал оған салынған инвестиция ертеңгі ұрпақтың несібесі екені даусыз. Қазіргі таңда KASE индексінің 5 000 тармақтан асып, рекордтық көрсеткіштерді бағындыруы – көш жүре түзеледі дегеннің нақ өзі. Өйткені 2023 жылдың қорытындысы бойынша нарықтың капиталдануы 26,7 триллион теңгеге жетіп, еліміздің экономикалық қауқарының артып келе жатқанын айқын аңғартты.
Осы орайда белгілі қаржы сарапшысы Андрей Чеботарев: «Қазақстандық компаниялардың акциялары – бұл тек қағаз емес, бұл ел байлығына ортақтасудың нақты мүмкіндігі, әсіресе дивидендтік табыстылық бойынша біздің алпауыттар әлемдік нарықта алдыңғы қатарда», – деп ағынан жарылуы тегін емес.
Мәселен, соңғы жылдары еліміздегі «Халықтық IPO» бағдарламасы аясында акция алған қарапайым жұртшылықтың саны 700 мыңнан асып жығылуы – халықтың қаржылық сауаттылығының мұз жарылғандай алға жылжығанын көрсетеді. Десе де, нарықтың құбылмалы екенін, айдын көлдің де толқыны болатынын ұмытпаған абзал.
Тәжірибелі маман Бауыржан Төлеповтың айтуынша, «KASE нарығындағы өтімділік мәселесі әлі де болса қолбайлау болып тұрғанымен, ұзақ мерзімді перспективада біздің компаниялардың әлеуеті өте жоғары».
Сондықтан да асығыс шешім қабылдамай, жеті рет өлшеп, бір рет кескен инвестор ғана ұтысқа ие болады. Қазақстандық қор нарығының бүгінгі келбеті аққан судың арнасы болатыны сияқты нақты көрсеткіштермен өріліп, инвесторлар үшін алтын көпірге айналуда. Әсіресе, әлемдік уран нарығының 40%-дан астамын иеленіп, «Қазатомөнеркәсіп» ұлттық компаниясының акциялары соңғы бес жылда 300%-дан астам өсім көрсетіп, тас жарған табыстың үлгісін паш етті.
Қаржы сарапшысы Арман Бейсембаев: «Біздің уран алпауыты тек өсіммен ғана емес, сонымен қатар тұрақты дивидендтік саясатымен де ерекшеленеді, мәселен, 2023 жылы компания бір акцияға 1200 теңгеден астам пайда төлеп, инвесторлардың мейірін қандырды», – деп нақты деректерді алға тартады.
Бұл көштен қара үзіп алда келе жатқан «ҚазМұнайГаз» компаниясы да қалыс қалмай, 2022 жылғы IPO-дан кейін өз акцияларының құнын біршама еселеп, мол табыс әкелгені – «еңбегі бардың өнбегі бар» дегеннің айқын дәлелі. Статистикалық мәліметтерге сүйенсек, мұнай алыбы 2023 жылдың қорытындысы бойынша акционерлеріне 300 миллиард теңгеден астам дивиденд үлестіріп, аузы асқа тиген жұртшылықтың сенімін нығайта түсті.
Осы орайда «Halyk Bank» пен «Kaspi.kz» сияқты қаржы институттарының да жұлдызы жоғары болып тұрғанын айта кеткен ләзім. Өйткені бұл компаниялардың таза пайдасы жыл санап артып, дивидендтік табыстылығы 10-15% деңгейінде сақталып отыр. Мұндай көрсеткіштер көрінген таудың алыстығы жоқ екенін, яғни төл компанияларымызға сенім арту арқылы капиталды гүлдетуге болатынын айғақтайды.
Демек, «көре-көре көсем боларсың» демекші, нарықтың қыр-сырына қанығып,компаниялардың ресурстық қуатын тиімді пайдаланған жанның айы оңынан туып, қаржылық тәуелсіздікке қол жеткізері сөзсіз. Ендеше, қолда бар алтынды бағалай біліп, төл нарығымыздың тізгінін ұстау – әрбір саналы инвестордың көрегендігі болмақ.
