Бүгін, 16:47
Израиль ақпарат кеңістігінде Түркия президенті Режеп Тайып Ердоғанға қатысты даулы мәлімдеме тарады. Тель-Авивтегі "Ихилов" медициналық орталығының бұрынғы баспасөз хатшысы Ави Шошан Израильдің 14-арнасының эфирінде бірнеше жыл бұрын Эрдоган ауыр дертке шалдыққанда, Израиль тарапы оған дәрігер жіберіп, өмірін сақтап қалғанын айтты, деп хабарлайды kznews.kz.
Алайда бұл мәлімдеменің қаншалықты шындыққа жанасатынына қатысты нақты дәлел әзірге жоқ.
Израильдің 14-арнасы жариялаған материалда Ави Шошанның сөзінше, шамамен 6-7 жыл бұрын Ердоған қатерлі ісікке шалдыққан. Сол кезде "Моссадтың" өтінішімен және Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяхудың келісімімен "Ихилов" ауруханасынан арнайы дәрігер Түркия президентін емдеуге жіберілген. Шошан дәрігердің аты-жөнін ашпаған. Оның айтуынша, "Израиль Ердоғанның өмірін сақтап қалған".
Бұл сөзді кейін Israel National News басылымы да жариялады. Алайда аталған басылым да бұл ақпаратты расталған факт ретінде емес, Шошанның мәлімдемесі ретінде берген. Материалда дәрігердің аты аталмағаны және оқиғаны дәлелдейтін ресми құжат ұсынылмағаны байқалады.
Фактчек тұрғысынан қарағанда, бұл жерде бірнеше маңызды мәселе бар.
Біріншіден, Шошанның эфирде мұндай мәлімдеме жасағаны рас. Бірақ оның сөзі әзірге тәуелсіз дереккөздермен расталмады. Израиль үкіметі, «Моссад», Түркия президенті әкімшілігі немесе «Ихилов» ауруханасы бұл оқиғаға қатысты ресми мәлімдеме жасаған жоқ.
Екіншіден, Эрдоганның денсаулығына қатысты қауесеттер бұған дейін де бірнеше рет тараған. 2011 жылы ол асқазан-ішек жолына байланысты операция жасатқан. 2012 жылы оның қатерлі ісікке шалдыққаны туралы ақпарат тарағанда, Эрдоган бұл әңгімені жоққа шығарған. Reuters сол кезде Түркия тарапы премьер-министрдің денсаулығы жақсы екенін, ал қатерлі ісік туралы ақпарат «қауесет» екенін жазған.
Үшіншіден, 2013 жылы да Эрдоганның ауруханаға түскені туралы хабар тараған. Алайда оның кеңсесі бұл мәліметті «негізсіз айыптау» деп жоққа шығарған. Reuters материалында Эрдоганның 2011 жылы ішектегі полиптерге байланысты ота жасатқаны, бірақ түрік БАҚ-тары оның дәрігеріне сілтеме жасап, полиптердің қатерсіз болғанын жазғаны айтылған.
Төртіншіден, 2022 жылы Ynet басылымы Эрдоганның Израильдегі «Ихилов» медициналық орталығы директорының орынбасары, кардиолог профессор Ицхак Шапирадан медициналық кеңес алғанын жазған. Бірақ ол материалда да «Моссадтың құпия операциясы» немесе «қатерлі ісіктен аман алып қалды» деген нақты дерек жоқ. Керісінше, басылым дәрігер кардиолог болғандықтан, бұл жүрекке қатысты кеңес болуы мүмкін екенін, бірақ оны растайтын ресми ақпарат жоқ екенін ескерткен.
Сондықтан «Эрдоган ажал аузында болды» немесе «Израиль оның өмірін құпия түрде сақтап қалды» деген тұжырымды нақты факт ретінде айтуға негіз жоқ. Дұрысы — бұл ақпаратты «Ави Шошанның расталмаған мәлімдемесі» деп беру.
Тағы бір назар аударатын жайт: оқиға дәл қазір Израиль мен Түркия арасындағы саяси шиеленіс күшейген кезеңде тарады. Эрдоган соңғы жылдары Израиль билігін, әсіресе Газа мәселесіне байланысты, бірнеше рет қатаң сынаған. Сондықтан кей сарапшылар мұндай мәлімдемені медициналық құпияның ашылуы ғана емес, саяси-ақпараттық қысым ретінде де бағалауы мүмкін.
Қорытындылай айтқанда, бұл ақпараттың бір бөлігі ғана расталады: Ави Шошан шынымен де Израиль эфирінде осындай мәлімдеме жасаған. Бірақ Эрдоганның нақты қандай ауруға шалдыққаны, оған Израиль дәрігерінің қандай жағдайда барғаны, бұл іске «Моссадтың» қатысы бар-жоғы және оның өмірін шынымен сақтап қалғаны әзірге дәлелденген жоқ.
