22 сәуір, 2026
Танымал вайнер, сценарист және бұрынғы КВН ойыншысы Хаким Мукарам «DOPE SOZ» YouTube арнасына берген сұхбатында отандық әзілдің бүгінгі хәлі, блогерлердің қоғамға тигізіп жатқан теріс әсері және саяси әзілге қатысты ішкі қорқыныштар туралы ашық айтты. Сарапшының пайымдауынша, қазіргі қазақстандық әзіл-сықақ саласы КВН-нен кейінгі эволюциялық кезеңді бастан өткеріп жатыр, бірақ бұл жолда шешілмеген түйткілдер жеткілікті, деп хабарлайды kznews.kz.
Саяси әзіл және «он тәуліктің» қорқынышы
Хаким Мукарамның айтуынша, қазіргі таңда әзілкештер арасында саяси тақырыптарды қозғауға деген ішкі үрей бар. Ол чиновниктер мен депутаттарды «түйреп» өтетін әзілдер жазғысы келгенімен, оның соңы құқық қорғау органдары тарапынан қысымға немесе қамауға алуға әкелуі мүмкін екенін жасырмады. «Олар сені үш секундта ұстап алады. Юмористтерді қамап жатқан мысалдарды көріп отырмыз, сондықтан 10 тәулікке жоғалып кеткім келмейді», – дейді ол. Бұл жағдай шығармашылық еркіндікті шектеп, әзілкештерді тек «қауіпсіз» тақырыптармен шектелуге мәжбүр етеді.
КВН-нің құлдырауы және «ресейлік әлем» ықпалы
Сұхбат барысында КВН-нің халықаралық деңгейдегі беделінің төмендеуіне оның шамадан тыс саясиланып кеткені себеп болғаны айтылды. Хаким Мукарамның пікірінше, 2014 жылдан бастап КВН ойындары «ресейлік әлем» (русский мир) идеологиясына бейімделіп, Украина командалары кеткеннен кейін сапасы төмендей бастаған. Қазақстандық командалардың Ресейдегі жарыстарда әділетсіздікке тап болуы және ресейлік жұлдыздардың лоббиі отандық ойыншылардың көңілін қалдырған. Сонымен қатар, ол КВН-нен шыққан қазақстандық танымал тұлғалардың (мысалы, Азамат Мұсағалиев) соғыс жүріп жатқан аймақтарға баруын «сатқындық» ретінде қабылдайтынын жеткізді.
Блогерлік – жаңа дәуірдің «банкоматы» ма?
Хаким Мукарам бүгінгі блогерлік саланың коммерцияланып, творчестводан гөрі ақша табу құралына айналғанына қынжылыс білдірді. Оның айтуынша, блогерлердің «жеңіл ақшаны» насихаттауы жастар арасында «халява» (тегін дүние) мәдениетін қалыптастырып жатыр. Бұл үрдіс жастардың мамандық таңдауға деген ынтасын жойып, оларды күмәнді махинацияларға, соның ішінде қаржылық пирамидалар мен бәс тігуге итермелейді.
«Блогерлер адамдардың ойлау жүйесін өзгертті. Қазір жастар «блогер болып екі сторис салсам, миллион табамын» деп ойлайды», – дейді вайнер.
Ол өзіне де кезінде күмәнді телеграм-каналдар арқылы халықты алдап, екі айда 80 миллион теңге табу туралы ұсыныстар түскенін, бірақ ары таза болғандықтан мұндай қадамнан бас тартқанын айтты.
Тіл мәселесі және интеллектуалдық контент тапшылығы
Сұхбатта қазақ тілді интеллектуалдық шоулардың жоқтығы да сөз болды. Хакимнің пікірінше, қазақ тіліндегі контент негізінен «хайп» немесе жеңіл әзілге құрылған, ал прогрессивті, заманауи интеллектуалдық жобалар жетіспейді. Ол өзінің орыс тілінде әзіл жазуының себебін кәсіби дағдысымен түсіндіре отырып, қазақ тіліндегі техникалық және академиялық терминдердің күрделілігі оқу кезінде де кедергі болғанын еске алды. Сонымен қатар, ол қоғамдағы «шала қазақ» деп бөлу үрдісіне қарсы екенін және кез келген Қазақстан азаматын қазақ деп есептейтінін білдірді.
Қоғамдық жауапкершілік пен «балалық» позиция
Хаким Мукарам халықтың мемлекетті жиі айыптайтынына, бірақ өздерінің азаматтық жауапкершілігін ұмытып кететініне де тоқталды. Ол қоқыс тастау, жол ережесін бұзу сияқты қарапайым нәрселерден бастап, жеке жауапкершіліктің жоқтығы қоғамдық дамуға кедергі екенін айтты.
«Біз мемлекетті кінәлауға бейімбіз, бірақ өзіміздің артымызды жинауды білмейміз», – деп түйіндеді ол.
